Vesti Baku Yayın Kurulu
Ermenistan yönetimi son günlerde Azerbaycan ile tartışmalı anklav ve eksklavlar konusunda “pratik” bir çözüm önerisi sundu: her iki tarafın da birbirinin toprakları içinde kalan bölgeler üzerindeki iddialarından vazgeçmesi ya da eşit büyüklükte arazi değişimi yapması. Ancak diplomatik dilde öneri ile anlaşma aynı şey değildir. Bakü’nün, Erivan’dan yeni formüller ve geleceğe dönük vaatler yerine açık kararlar ve uygulanabilir taahhütler beklemesi doğaldır.
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan 14 Ekim’de, tarafların anklav ve eksklavlardan karşılıklı vazgeçebileceğini veya eşit alanlı değişim yapabileceğini söyledi. Paşinyan, Azerbaycan’dan aldığı ilk izlenimlerin olumlu olduğunu da belirtti. Ne var ki “olumlu izlenim” rıza anlamına gelmez. Nitekim Başbakan Yardımcısı Mher Grigoryan 16 Ekim’de, konuya ilişkin henüz hiçbir anlaşma bulunmadığını açıkça ifade etti.
Haritadaki küçük alanlar, sahada büyük sonuçlar
Tartışma yalnızca birkaç küçük arazi parçasından ibaret değildir. Azerbaycan’ın Yukarı Eskipara, Sofulu, Berhudarlı ve Kerki köyleri Sovyet döneminden kalan idari sınırlar nedeniyle Ermenistan toprakları içinde kalmıştır. Buna karşılık Başkend - Ermenice adıyla Artsvaşen - Azerbaycan toprakları içinde bulunan bir Ermeni eksklavı olarak gösterilir.
Bu bölgeler yüzölçümü bakımından küçük olsa da yollar, su kaynakları, tarım arazileri ve sınır güvenliği bakımından stratejik değer taşıyabilir. Bu nedenle “eşit alan” otomatik olarak “eşit değer” demek değildir. Aynı büyüklükteki iki arazi parçası ulaşım bağlantıları, ekonomik kullanım ve güvenlik bakımından tamamen farklı önem taşıyabilir.
Herhangi bir çözümün yalnızca haritadaki metrekare hesabına değil, mülkiyetin hukuki niteliğine, ulaşım hatlarının işleyişine, sakinlerin güvenliğine ve anlaşmanın sahada nasıl uygulanacağına cevap vermesi gerekir. Sınırların belirlenmesi ile anklav meselesinin çözümü birbirinden koparılamaz.
Erivan’ın iç politika hesabı
Paşinyan’ın formülü, Ermenistan kamuoyuna uzlaşmanın bir toprak kaybı değil, karşılıklı ve dengeli bir düzenleme olduğu mesajını verme çabası olarak da okunabilir. Ancak Bakü açısından temel soru, Erivan’ın bu yaklaşımı bağlayıcı bir karara dönüştürmeye hazır olup olmadığıdır.
Ermeni yönetimi daha önce de barış sürecine ilişkin uzun vadeli hedefler ve takvimler açıkladı. 2031’e uzanan siyasi ufuklar, bugün çözülmesi gereken sorunları yıllarca erteleme riskini taşıyor. Üstelik Ermenistan Anayasası ve resmi belgelerinde Azerbaycan’ın egemenliğine ilişkin tartışmalı göndermeler konusunda netlik sağlanmadan, geçici siyasi formüller kalıcı güven oluşturamaz.
Uzlaşma dosyayı kapatmalı
Azerbaycan için kabul edilebilir bir uzlaşma, yeni bir belirsizlik üretmemeli; anklavlar konusunu hukuken ve fiilen kapatmalıdır. Hangi arazinin kime ait olacağı, sınır ve ulaşım rejiminin nasıl işleyeceği, güvenliğin kim tarafından sağlanacağı ve kararların hangi takvimle uygulanacağı açıkça yazılmalıdır.
Bakü barıştan kaçmıyor. Tam tersine, Güney Kafkasya’da kalıcı barışın ancak yoruma açık vaatlerle değil, karşılıklı egemenliğe saygı duyan somut kararlarla kurulabileceğini vurguluyor. Anklav düğümünün çözümü de sözlerin değil, imzalanmış ve uygulanabilir yükümlülüklerin konusu olmalıdır.
Vesti Baku
Kaynak: AZE.US


