Bakü Gündem
Azerbaycan’da eşler, evlilik sırasında uğradıkları manevi zarar için tazminat talep edebilir. Ancak Aile Kanunu, boşanmaya yol açan davranışların neden olduğu manevi zarara ilişkin ayrı bir mekanizma öngörmediği için bu hakkın uygulanması pratikte zor olmaya devam ediyor.
Vesti Baku’nun Pravda.az’a dayandırdığı habere göre, Expert-SM LTD avukatı Afag Aliyeva psikolojik baskı, tekrarlanan hakaretler, aşağılama, şiddet ve özel hayata hukuka aykırı müdahalenin manevi tazminat davasına dayanak oluşturabileceğini söyledi.
Aliyeva’ya göre boşanma ya da aldatma tek başına otomatik olarak tazminat hakkı doğurmuyor.
Azerbaycan mevzuatı şeref, haysiyet ve kişilik haklarını koruyor. Bu alanda Medeni Kanun’un 23. ve 1097.1. maddeleri önem taşıyor. Ancak boşanma davalarında mahkemeler genellikle mal paylaşımı, nafaka ve çocuğun velayeti ya da yaşayacağı yer üzerinde duruyor. Bu nedenle eşlerden birinin uğradığı manevi zarar, aile hukuku davasının ana kapsamı dışında kalabiliyor.
Avukat, hukuki yaklaşımın Yüksek Mahkeme Genel Kurulu’nun 24 Aralık 2025 tarihli, kişilik haklarının korunmasına ilişkin 20 sayılı kararıyla etkilenebileceğini belirtti. Aliyeva’nın aktardığı yaklaşıma göre kişinin özel haklarına doğrudan ve hukuka aykırı müdahale tespit edildiğinde, aksi kanıtlanmadıkça manevi zararın doğduğu kabul edilebiliyor.
Somut olayın koşullarına bağlı olarak sistematik aşağılama veya hakaret, fiziksel ya da psikolojik şiddet, özel yazışmaların, mahrem görüntülerin veya özel hayata ilişkin başka bilgilerin hukuka aykırı biçimde açıklanması tazminat talebine gerekçe oluşturabilir.
Mahkemenin yine de ihlalin niteliğini, sonuçlarını ve tazminatın hukuki dayanağını belirlemesi gerekiyor. Tazminat miktarı ve davanın sonucu sunulan delillere ve olayın koşullarına göre değişecek.
Aliyeva, karşılaştırma olarak Türkiye’yi örnek gösterdi. Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesi, kusurlu eşin davranışları diğer eşin kişilik haklarını ihlal etmişse boşanma kapsamında manevi tazminat talebine açıkça izin veriyor.
Azerbaycan Aile Kanunu’nda buna karşılık gelen özel bir hüküm bulunmuyor. Aliyeva, milletvekillerinin tazminatın koşullarını, manevi zararın değerlendirme ölçütlerini ve talep usulünü belirleyen bir mekanizma eklemeyi değerlendirmesi gerektiğini söyledi.
Böyle bir düzenleme her boşanmada tazminat ödeneceği anlamına gelmeyecek. Tazminat için yine hukuken tanınan bir ihlalin ve bunu destekleyen delillerin bulunması gerekecek.


