Ukraynalı siyasi analist Volodimir Kopçak’a göre Azerbaycan’ın 44 günlük savaştaki zaferinin sonuçları Karabağ’ın çok ötesine geçerek Güney Kafkasya’daki siyasi dengeyi yeniden şekillendirdi.
Kopçak, Novosti Kavkaza programına yaptığı açıklamada Rusya’nın eski nüfuz araçlarının büyük bölümünü zamanla kaybettiğini, Türkiye’nin bölgesel konumunu güçlendirdiğini ve Bakü’nün stratejik kararlarında daha fazla hareket özgürlüğü kazandığını söyledi.
Moskova farklı bir sonuç bekliyordu
Kopçak, Moskova’nın başlangıçta Azerbaycan’ın sınırlı toprak kazanımları elde etmesini, ardından çatışmaların Rus arabuluculuğuyla durdurulmasını beklediğini düşünüyor. Bu senaryoda Rusya yeni bir temas hattını sabitleyebilir ve barış gücü üzerinden çatışmadaki etkisini koruyabilirdi.
Analiste göre Azerbaycan’ın askerî ilerleyişi Rus yetkililerin beklediğinden çok daha başarılı oldu ve Bakü’nün sonraki müzakerelere çok daha güçlü konumda girmesini sağladı. Kopçak, Moskova’nın temel yanılgısını Azerbaycan’ın askerî kapasitesini ve yönetimin önceki statükoyu sona erdirme kararlılığını küçümsemek olarak tanımladı.
Rusya’nın başlangıçtaki hesaplarına ilişkin bu açıklama, bağımsız olarak kanıtlanmış bir olgu değil, analitik bir değerlendirmedir.
Türkiye ve İsrail savaşın niteliğini değiştirdi
Kopçak, Azerbaycan’ın Türkiye ve İsrail’le askerî işbirliğinin yalnızca sağlanan silahların miktarı nedeniyle değil; teknolojinin niteliği, uzman eğitimi ve farklı sistemlerin tek bir operasyonel yapıda bütünleştirilmesi bakımından da önemli olduğunu söyledi.
2020 savaşı, insansız hava araçları, istihbarat, hassas vuruşlar, topçu ve hareketli birliklerin birlikte kullanımını gösterdi. Kopçak, Azerbaycan’ın zaferinin yalnızca Türk Bayraktar TB2’lerine indirgenmemesi gerektiğini belirterek Azerbaycan askerlerinin, komutanlarının ve kuvvetler arası koordinasyonun rolünü vurguladı.
Analiste göre teknolojik hazırlık, operasyonel düzen ve asker motivasyonu Azerbaycan’a üstünlük sağladı. Türkiye’nin de çatışmaların savaş bölgesi içinde kalmasına yardım ederek Rusya’yla doğrudan karşılaşma veya diğer devletlerin müdahalesi riskini azalttığını savundu.
Barış gücü Moskova’nın etkisini neden koruyamadı?
10 Kasım 2020 tarihli üçlü bildirinin ardından Rus barış gücünün konuşlandırılması, başlangıçta Karabağ’da doğrudan Rus varlığını sürdürdü. Kopçak’a göre sonraki gelişmeler bu aracın sınırlarını ortaya koydu.
Azerbaycan Nisan 2023’te Laçın yolunda sınır kontrol noktası kurdu, Eylül 2023’te Karabağ’ın kontrolünü tamamen yeniden sağladı ve Rus birliği 2024’te planlanandan önce çekildi. Kopçak, bu çekilmeyi uzun süren Karabağ çatışmasının kesin sonu ve Moskova’nın sahadaki gelişmeleri artık belirleyemediğinin kanıtı olarak değerlendiriyor.
Bakü’nün artan stratejik özerkliği
Kopçak, en önemli değişikliklerden birinin Azerbaycan’ın savunma ve dış politikadaki bağımsızlığının artması olduğunu söyledi. Ona göre 2020’den önce Türkiye ve diğer ortaklardan gelişmiş silah alımları, Rusya’nın olası tepkisi hesaba katılarak değerlendiriliyordu.
Azerbaycan artık Türkiye, İsrail ve Pakistan’la askerî-teknik işbirliğini Rus silah pazarına aynı ölçüde bağımlı olmadan geliştiriyor. Kopçak, Pakistan-Çin yapımı JF-17 savaş uçaklarının alınmasını ve insansız hava aracı kapasitesinin genişletilmesini örnek gösterdi.
Analiste göre bu değişim, Bakü’nün savunma önceliklerini kendisinin belirleyebildiği daha geniş bir siyasi dönüşümü yansıtıyor.
Rusya olmadan doğrudan diyalog
Kopçak, savaş sonrasındaki dönemi Azerbaycan ve Ermenistan’ın kademeli olarak doğrudan görüşmelere yönelmesiyle de ilişkilendirdi. Ona göre önemli meselelerin Moskova üzerinden geçtiği eski model artık bölgesel dengeye uymuyor.
Analist, Ermenistan topraklarından geçecek güzergâhın geliştirilmesine yönelik TRIPP projesi dâhil ulaşım projelerinin Washington’daki siyasi değişikliklerden bağımsız olarak uygulanabilir olması gerektiğini söyledi. Azerbaycan ile Ermenistan’ın, ABD’yi kimin yönettiğine bağlı olmayan kalıcı bir işbirliği mekanizmasına ihtiyaç duyduğunu savundu.
Kopçak’ın temel sonucu, 44 günlük savaşın daha geniş bir bölgesel dönüşümü başlattığı yönünde: Azerbaycan toprak bütünlüğünü yeniden sağladı, Türkiye Bakü’nün bölgesel müttefiki konumunu pekiştirdi, Rusya etki araçlarının çoğunu kaybetti ve doğrudan Azerbaycan-Ermenistan diyaloğu için koşullar oluştu.
Kaynak: Vesti Baku
Orijinal kaynak: AZE.US


