Uluslararası Para Fonunun (IMF) alternatif risk senaryosuna göre, Orta Doğu’daki çatışmanın uzaması ve arz kesintilerinin yeniden derinleşmesi, küresel petrol üretimini günde 4 milyon varil daha azaltarak fiyatları 130 dolara çıkarabilir.
Hesaplama, IMF’nin Orta Doğu ve Orta Asya bölgesel ekonomik görünüm sunumunda açıklandı. Azerbaycan açısından yüksek fiyatlar ek ihracat geliri sağlayabilir; ancak fon, bu senaryonun temel tahmini olmadığını özellikle vurguladı.
Temel senaryo çatışmanın hafiflemesini öngörüyor
IMF’nin temel hesaplamaları, çatışmanın hafifleyeceği, petrol üretiminin kademeli olarak toparlanacağı ve Basra Körfezi üzerinden enerji ticaretinin normalleşeceği varsayımına dayanıyor.
Bu koşullarda ortalama petrol fiyatının 2026’da varil başına yaklaşık 96 dolar, 2027’de ise 87 dolar olması öngörülüyor. Fon, söz konusu rakamların garantili fiyat tahminleri değil, ekonomik modellemelerde kullanılan çalışma varsayımları olduğunu belirtiyor.
Petrol 130 dolara nasıl çıkabilir?
Alternatif senaryoda savaşın beklenenden uzun sürmesi ve üretim ile ticarete yönelik kısıtlamaların devam etmesi esas alınıyor. Böyle bir durumda küresel petrol üretimi günde 4 milyon varil daha azalabilir.
IMF modellemesine göre petrol fiyatları, 2026’nın dördüncü çeyreği ile 2027’nin ilk çeyreği arasında 130 dolara ulaşabilir ve ardından 2027 sonuna kadar kademeli biçimde temel senaryodaki seviyelere dönebilir.
Ortalama fiyatların 2026’da temel senaryonun yaklaşık yüzde 17, 2027’de ise yüzde 40 üzerinde gerçekleşebileceği hesaplanıyor.
Daha pahalı enerji, petrol ithal eden ülkelerde enflasyona temel senaryoya kıyasla yaklaşık 1 puan ekleyebilir. Yüksek fiyatların uzun süre devam etmesi; ekonomik büyüme, dış ticaret ve ithal yakıta bağımlı ülkelerin kamu maliyesi üzerinde de baskı oluşturabilir.
Azerbaycan için olası etkiler
IMF Orta Doğu ve Orta Asya Departmanı Direktör Yardımcısı Roberto Cardarelli, senaryodaki doğrudan üretim kesintilerinin Basra Körfezi üreticileri ile İran ve Irak’ı etkileyeceğini söyledi.
Azerbaycan dahil Kafkasya ve Orta Asya’daki petrol ihracatçıları aynı arz kesintileriyle karşılaşmayabilir ve yüksek küresel fiyatlardan ek gelir elde edebilir.
Bununla birlikte IMF, 2026’nın ilk yarısında Azerbaycan ve Kazakistan’da petrol ihracatının büyümeye katkısının zayıfladığını bildirdi. Fon, Azerbaycan’ın potansiyel büyüme hızındaki artışı esas olarak sermaye yoğun sektörlerde genişleyen yatırımlarla ilişkilendirdi.
Petrol fiyatlarında aşağı yönlü risk de var
Petrol ihracatçıları açısından risk yalnızca arz kaynaklı fiyat artışlarıyla sınırlı değil. IMF modellemesi, ABD’deki yapay zekâ sektöründe büyük bir düzeltmenin küresel talebi zayıflatarak petrol fiyatlarını temel senaryonun yaklaşık yüzde 30 altına çekebileceğini de gösteriyor.
Bu karşıt senaryolar, enerji ihracatçılarının karşı karşıya bulunduğu geniş olasılık aralığını ortaya koyuyor: Uzayan bölgesel çatışma fiyatları ve gelirleri keskin biçimde yükseltebilirken, küresel talep şoku tam tersi sonuç yaratabilir.
Kaynak: Vesti Baku.
AZE.US orijinali: Oil Could Reach $130 Under Prolonged Middle East Conflict, IMF Scenario Shows.


