Azerbaycan’ın Türk dünyasındaki kritik rolü, başkentte düzenlenen “Küresel Belirsizlik Çağında Bölgesel Bir Aktör Olarak Türk Devletleri Teşkilatı” başlıklı büyük bir konferansta vurgulandı.
Üye devletlerden üst düzey yetkililer, diplomatlar ve analistler, 6–7 Ekim’de Gebele’de yapılacak TDT zirvesi öncesinde Bakü’nün hem bir ulaşım merkezi hem de siyasi köprü olarak stratejik önemini vurguladı.
Azerbaycan’ın köprü rolü
TDT Genel Sekreter Yardımcısı Ömer Kojaman, kuruluş Nakhçıvan Bildirgesi’nin Azerbaycan’da imzalandığını hatırlattı. “Bugün Azerbaycan Türk dünyasında köprü rolü oynuyor,” dedi ve Bakü’deki tartışmaların doğrudan yaklaşan zirveye yansıyacağını belirtti.
Uluslararası İlişkiler Analiz Merkezi (AIR Center) Başkanı Farid Şafiyev, Bakü’nün Güney Kafkasya barış sürecine katkısını vurgulayarak Ermenistan ile nihai bir barış anlaşmasına olan güvenini dile getirdi. Zengezur Koridoru’nun açılmasının Ermenistan’a fayda sağlayacağını ve Türk coğrafyasında ulaşım ve enerji bağlantılarını güçlendireceğini savundu.
Küresel çalkantılar arasında birlik çağrıları
Türkiye, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’dan konuşmacılar; Ukrayna’daki savaş ve Orta Doğu’daki huzursuzluk gibi küresel risklere işaret ederek TDT dayanışmasının her zamankinden daha kritik olduğunu belirtti.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı analisti Turhan Dilmaç, blokun uyumunun İkinci Karabağ Savaşı sırasında görüldüğünü söyledi: “Azerbaycan’ın zaferi Kazak toplumundaki algıları değiştirdi. Kardeş devletlerden gelen destek büyük önem taşıyor.”
Kazak uzmanlar, Çin–Avrupa teslimat sürelerini 10–15 güne indirmeyi hedefleyen ve deniz yolundan iki kat daha hızlı olan Orta Koridor projesini amiral gemisi girişim olarak vurguladı. Özbek temsilciler, Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in önerileri doğrultusunda ticaretin genişletilmesini destekledi ve Kasım ayında Taşkent’te bir TDT ekonomi forumu düzenleneceğini teyit etti.
Kuzey Kıbrıs perspektifi
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Ersin Tatar da Azerbaycan’ın barış çabalarını övdü ve Ankara, Bakü ve Lefkoşa arasındaki ilişkileri “tek millet, üç devlet” olarak nitelendirdi. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in davetiyle gelecek ay Gebele zirvesine katılacağını doğruladı.
Dezenformasyonla mücadele
Şafiyev ayrıca hem Azerbaycan’ı hem de TDT’yi hedef alan dezenformasyon kampanyalarına karşı uyarıda bulunarak bazı küresel aktörlerin teşkilatın gündemini baltalamaya çalıştığını söyledi.
İleriye bakış
Analistler, 14 yıl önce Nahçıvan’da kurulan TDT’nin daha güçlü bir bölgesel blok haline geldiği konusunda hemfikir. Kültürel bağlardan ulaşım koridorlarına kadar katılımcılar, teşkilatı geleneksel bir uluslararası yapıdan çok ortak tarih ve coğrafyayla bağlı bir “devletler ailesi” olarak tasvir ettiler.
