Soğuk havalar bastırdıkça Azerbaycan’da dondurulmuş yarı hazır gıdalara olan talep artıyor. Mantı, hinkal, dolma ve diğer pişirmeye hazır yemekler sadece marketlerde değil, giderek artan şekilde sosyal medya pazarlarında da ortaya çıkıyor; özel satıcılar alıcıları çok daha düşük fiyatlarla cezbediyor.
Ancak bu tasarrufların arkasında ciddi sağlık riskleri yatıyor olabilir. Bu tür ürünleri deneyen tüketiciler farklı deneyimler aktarıyor. Bir tüketici, “İnternetten mantı aldım ama içindeki et taze değildi — son kullanma tarihi geçmemiş olsa da,” diye hatırladı. Bir diğeri ise sadece mağazalardan aldığını söyledi: “Satın almadan önce daima üretim tarihini ve saklama koşullarını kontrol ederim.”
Beslenme uzmanı Seymur Gafarov, KhazarTV’ye konuşarak kalite ve hijyenin en önemli meseleler olduğunu vurguluyor.
“Dondurulmuş olarak satılmadan önce yarı hazır gıdalar tek tek dondurulmalı, ardından uygun etiketleme ile plastik veya karton kutulara paketlenmelidir,” diye açıklıyor. Kontrolsüz ev mutfaklarında yapılan ve sosyal medya üzerinden satılan ürünler, en büyük riski oluşturuyor, diyor.
“Ev yapımı satıcıların genellikle yasal gereklilikler hakkında bilgileri yoktur, hijyen eğitimi almazlar, sağlık kontrollerinden geçmezler ve ürünleri asla laboratuvarda test edilmez,” diye ekliyor Gafarov. “Sadece malzemeleri alır, evde yemeği hazırlar ve gayriresmî olarak satarlar.”
Bir kalite kontrol sisteminin yokluğu özellikle endişe verici. Tüketiciler kusma, ishal veya gıda zehirlenmesi yaşarsa başvuracak sorumlu bir üretici bulunmaz.
Azerbaycan Gıda Güvenliği Ajansı’na (AFSA) göre, gıda satan tüm işletmelerin kayıt yaptırması ve gerekli belgeleri alması zorunludur. Uygunluk, denetimler, vatandaş şikâyetleri ve medya raporları yoluyla izlenmekte, güvensiz ürünler piyasadan çekilmektedir. Ancak bireylerin sosyal ağlar üzerinden sattığı gıdalar büyük ölçüde denetimden kaçmaktadır.
Fiyat hâlâ en büyük cazibe kaynağıdır. Mağazalarda yarım kilo mantı yaklaşık 7 manat iken, Gürcü hinkali 7,65 manat’a satılmaktadır. Sosyal medyada ise satıcılar 1 kilo mantıyı 4–5 manata ya da hinkaliyi tanesini 35–40 gapik’e sunmaktadır.
Gıda güvenliği uzmanları, düşük fiyatların cüzdandan değil, tüketicilerin sağlığından yüksek bir bedel çıkarabileceği konusunda uyarıyor.
