Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın yönetiminin, Azerbaycan’ın İbrahim Anlaşmaları’nın bir sonraki aşamasına katılması için ileri düzeyde görüşmeler yürüttüğü bildiriliyor. Bu ABD öncülüğündeki girişim, çoğunluğu Müslüman olan ülkeler ile İsrail arasında ilişkilerin normalleştirilmesini amaçlıyor.
Bloomberg ve Reuters’a göre, Kazakistan ve birkaç Orta Asya ülkesi de potansiyel imzacı olarak değerlendiriliyor. Bu ülkelerin tamamı zaten İsrail’le diplomatik ilişkilere sahip olsa da, anlaşmaya katılmak, ticaret ve savunma iş birliğinde daha derin bir taahhüt anlamına gelecek.
Adaylar arasında ABD’nin ana odağının Azerbaycan olduğu bildiriliyor.
Trump’ın ilk döneminde imzalanan orijinal İbrahim Anlaşmaları kapsamında İsrail, BAE, Bahreyn, Fas ve Sudan’la ilişkilerini normalleştirmişti. Bu anlaşmalar İran’a karşı ortak kaygılar etrafında şekillenmiş, güvenlik, ticaret ve yatırımlarda güçlü ortaklıklar kurmayı hedeflemişti.
Şimdi, gözlemciler bu girişimin “İbrahim Anlaşmaları 2.0” adı verilen yeni ve daha geniş kapsamlı bir stratejik çerçeveye dönüştüğünü ve bölgenin jeopolitik dengelerini değiştirebileceğini söylüyor.
Uzman Görüşü: “Azerbaycan İlk Sırada”
Media.Az’a konuşan İsrail Bar-İlan Üniversitesi’nden Prof. Ze’ev Khanin, anlaşmanın bu yeni aşamasının ilkinden oldukça farklı olduğunu belirtti.
“2020’de odak noktası, İsrail ile ılımlı, ABD yanlısı Arap devletleri arasında resmi diplomatik ilişkiler kurmaktı. Suudi Arabistan ise perde arkasında önemli bir rol oynuyordu,” diyen Khanin, “Bugün konsept çok daha iddialı” dedi.
Khanin, İbrahim Anlaşmaları 2.0’ın ABD liderliğinde, hem Arap hem de Arap olmayan Müslüman ülkeleri kapsayan bir ekonomik ve güvenlik ittifakı öngördüğünü söyledi.
“Azerbaycan en önde gelen aday olarak görülüyor. Bakü ve Tel Aviv, ticaret, savunma ve diplomasi alanlarında güçlü iş birliğine sahip. Ayrıca Azerbaycan, İran’ı baypas eden yeni bir ‘Orta Koridor’un kavşak noktasında yer alıyor,” dedi.
Asya, Körfez ve Avrupa’yı Bağlayan Stratejik Koridor
Khanin’e göre, yeni ittifak Orta Asya’daki enerji kaynaklarını Hindistan, İsrail ve Körfez Arap ülkeleriyle bağlayabilir. Azerbaycan ise bu koridoru Yunanistan ve Kıbrıs üzerinden Avrupa’ya bağlayan kritik bir merkez olacak.
Khanin ayrıca Suriye’nin de gelecekte bu ağa katılabileceğini belirtti.
Bu bağlamda, Azerbaycan, Büyük Orta Doğu’daki güç dengelerini yeniden tanımlayacak bir bölgesel yeniden yapılanmanın merkezi konumuna geliyor.
“Kuzey-güney hattında İsrail-Azerbaycan, güneyde ise İsrail ile Suudi bloğu arasındaki bağlantılar, bölgeyi kökten değiştirebilir. Ve tüm bu çerçeve ABD himayesinde gelişecek,” dedi Khanin.
“Başarılı olursa, İbrahim Anlaşmaları’nın bu yeni aşaması Trump’ın yeni döneminin ilk yarısında hayata geçebilir ve gerçek anlamda Yeni bir Orta Doğu’nun başlangıcı olur.”
