2027 yılı artık Azerbaycan’ın başkenti için bir dönüm noktası olarak pazarlanıyor. Yetkililer gururla ilan ediyor ki, Bakü sonunda kronik su kıtlığını Hazar Denizi’nden içerek çözecek; yeni tuzdan arındırma tesisleri sayesinde. Uluslararası sözleşmeler imzalanıyor, Bakü Su Haftası’nda parlak sunumlar gösteriliyor ve “inovasyon”, “sürdürülebilirlik” gibi kelimeler konfeti gibi etrafa saçılıyor.
Ama buranın Dubai olmadığını da kabul edelim. Acı gerçek şu ki, Hazar Denizi bakir bir saflık rezervi değil. On yıllardır, Bakü milyonlarca metreküp arıtılmamış kanalizasyonu doğrudan denize boşaltıyor. Ekoloji Bakanlığı’nın kendi rakamlarına göre, şehrin atık suyunun yaklaşık yarısı denize akmadan önce hiçbir düzgün arıtmadan geçmiyor. Tüm ilçelerin boru hatları doğrudan sahile gidiyor.
Öyleyse noktaları birleştirelim: yaz sıcağında insan atığı kokan aynı Hazar Denizi, iki yıl içinde “premium içme suyu” olarak şişelenecek. Burada mucize yok – sadece endüstriyel bir döngü. Boşalt, seyrel, tuzdan arındır, servis et. Geri dönüşümün grotesk bir parodisi.
Yetkililer tuzdan arındırmanın “kaliteli içme suyu” sağlayacağını iddia ediyor. Belki de önce neden vatandaşların denizi kirletip sonra kendi pisliklerini temizlemesi için uluslararası şirketlere para ödemek zorunda olduklarını açıklamalılar. Bu politika dehası değilse, nedir? Hatta neredeyse Sovyet tarzı planlamanın bir parodisi gibi: önce boz, sonra tamir et, sonra insanlardan iki kez ücret al.
En trajikomik unsur ise maliyet. Tuzdan arındırılmış su, dünyada tatlı su üretmenin en pahalı yollarından biridir. İsrail veya BAE gibi ülkelerde işe yarıyor çünkü altyapı dünya standartlarında, sızıntı minimum, kanalizasyon arıtılıyor, en yakın su kütlesine püskürtülmüyor.
Bakü’de insanlar muhtemelen – abartısız – kendi atıklarını daha temiz bir şişede almak için premium fiyatlar ödeyecek.
O halde PR ekipleri “su güvenliğinde yeni bir sayfa” kutlamaya devam etsin. Sıradan halk için 2027, Bakü’nün şu cümlenin tam anlamını keşfettiği yıl olarak hatırlanabilir: ne ekersen, onu biçersin.
