Dünyada vinçler çelik kaldırır ve gökdelenler inşa eder. İran’da ise insan bedenlerini kaldırıyorlar. Başka yerlerde ilerlemenin aracı olan bu makineler, Tahran’da ölüme simge oluyor; idamlar mekanik bir hassasiyetle gerçekleştiriliyor.
İnsan hakları grupları, İran’ın on yıldır görülmemiş idam rekorları kırdığı konusunda uyarıyor. Yalnızca bu yılın bir ayında yaklaşık 200 kişi öldürüldü — bunların 21’i kadındı. Üç infaz kamuya açık meydanlarda gerçekleştirildi, çocuklar bu dehşete tanık olmaya zorlandı.
Birleşmiş Milletler, 2024’te 900’den fazla idam bildirildiğini açıkladı. Mevcut eğilim devam ederse, bu yılki rakam o korkunç sayıyı aşacak. Yetkililer, cinayet, uyuşturucu kaçakçılığı veya cinsel saldırı gibi suçları gerekçe gösteriyor. Ancak Uluslararası Af Örgütü de dahil olmak üzere insan hakları savunucuları, birçok hükmün göstermelik yargılamalar, zorla alınan itiraflar ve uluslararası hukuk ihlalleri sonucu verildiğini vurguluyor.
İdamlar, protesto dalgalarıyla aynı dönemde artış gösterdi ve bu da ölüm cezasının sadece ceza değil, aynı zamanda siyasi kontrol silahı olduğunu gösteriyor. Muhalefeti susturmak için rejim korkuya güveniyor — ancak korku aynı zamanda öfkeyi de besliyor. Gözlemcilerin belirttiği gibi, halkın öfkesi bir sel gibidir: hiçbir duvar ya da baraj onu sonsuza kadar tutamaz.
Zulüm yeni değil. 1980’lerde, dinî yönetim altındaki kitlesel idamlar, İbrahim Reisi’ye “Kasap” lakabını kazandırmıştı. On yıllar sonra, cumhurbaşkanı olarak Reisi, 2024’te helikopter kazasında ölene dek bir başka idam dalgasına başkanlık etti. Ancak ardında bıraktığı mekanizma işlemeye devam ediyor.
Dahası, Uluslararası Af Örgütü, Tahran yetkililerinin 1980’lerde idam edilen siyasi mahkumların mezarlarını buldozerlerle yıktığını, Beheşt-i Zehra mezarlığının bazı kısımlarının otobüs durağına dönüştürüldüğünü — devlet suçlarının kanıtlarının silindiğini ortaya çıkardı.
Bugünün rekor düzeydeki infaz hızı ürpertici bir soruyu gündeme getiriyor: İran geçmişi asfaltın altına gömüyorsa, bugünün trajedilerini nasıl gizleyecek?
Bizim.Media
