Azerbaycan’daki okullarda başörtüsü üzerinden başlayan tartışmanın egemenlik, Türkiye ile ilişkiler ve Bakü’nün bağımsız dış politika izleme kapasitesi gibi daha geniş başlıklara taşındığını belirten siyasi analist Eldar Namazov, konunun Azerbaycan’a baskı aracı olarak kullanıldığını söyledi.
Namazov, Novosti Kavkaza’ya verdiği röportajda, bazı Türk siyasi çevrelerinden gelen sert eleştirilerin yalnızca dini hassasiyetlerle açıklanamayacağını savundu.
Analiste göre tartışmanın arka planında, Azerbaycan’ın İsrail’le yakın ilişkilerinden duyulan rahatsızlık ve Bakü ile Erivan kendi normalleşme sürecini tamamlamadan Türkiye-Ermenistan sınırının açılması yönündeki beklentiler de bulunabilir.
Namazov, Türkiye’de iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi’nin bazı temsilcilerinin açıklamalarının Türk toplumunun bütünüyle özdeşleştirilmemesi gerektiğini vurguladı.
“Türkiye’nin iktidar partisinin ve temsilcilerinin yaptığı açıklamalar Türkiye’nin tamamı değildir” dedi.
Okul kuralları ve laik eğitim
Namazov, devlet okullarındaki kıyafet kuralları ile günlük hayatta başörtüsü takılması arasında ayrım yaptı. Azerbaycan’da İslami başörtüsüne genel bir yasak getirildiği yönündeki iddiaların meseleyi çarpıttığını söyleyen analist; başörtülü kadınların çalıştığını, kamu kurumlarına girdiğini ve toplumsal hayata katıldığını hatırlattı.
Laik eğitim sisteminin bir parçası olarak ortak okul forması standartlarını desteklediğini belirten Namazov, yetkililerin kuralları velilere açıklaması, toplumla iletişim kurması ve itirazların başvuru yolları ile barışçıl tartışma çerçevesinde dile getirilmesine imkân tanıması gerektiğini söyledi.
Güncellenen okul kurallarında başörtüsünden açıkça söz edilmiyor. Düzenleme, okul forması şartlarına ve eğitimin laik niteliğine aykırı görülen ilave kıyafetleri yasaklıyor. Bununla birlikte başörtüsü takan bazı öğrenci ve öğretmenlerin okullara alınmadığına ilişkin haberler protestolara ve eleştirilere yol açtı.
Bahçeli’nin egemenlik vurgusu
Namazov, Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin Türk devletlerinin egemenliğine, bağımsızlığına, toprak bütünlüğüne ve iç hukukuna saygı gösterilmesi çağrısını özellikle öne çıkardı.
Analist, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hükümetini destekleyen MHP liderinin bu çıkışını, Türkiye’deki iktidar ittifakı içinde Bakü’ye yönelik tek ve ortak bir eleştirel tutum bulunmadığının göstergesi olarak yorumladı.
Bahçeli, Türk devletleri arasındaki iş birliğinin karşılıklı saygı, eşitlik ve ortak çıkarlar temelinde geliştirilmesini istemiş; Türkiye ile Azerbaycan arasında ayrılık yaratmaya yönelik girişimlere karşı uyarıda bulunmuştu.
İsrail ilişkileri ve Türkiye-Ermenistan sınırı
Namazov, kampanyanın olası nedenlerinden birinin Türkiye’deki bazı çevrelerin Azerbaycan’ın İsrail’le ilişkilerinden duyduğu rahatsızlık olabileceğini söyledi. Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki görüşmelerin seyrinden bağımsız olarak Türkiye-Ermenistan sınırının erken açılması yönündeki baskıya da dikkat çekti.
Bakü’nün tercihinin iki normalleşme sürecinin paralel ilerlemesi olduğunu belirten Namazov’a göre Türkiye-Ermenistan sınırının önce açılması, Ermenistan’ın Azerbaycan’la müzakereleri sonuçlandırma motivasyonunu azaltabilir.
Programın sunucusu Vasadze ise farklı bir ihtimal dile getirdi. Bazı AKP temsilcilerinin açıklamalarının öncelikle Türkiye’deki muhafazakâr seçmene yönelik olabileceğini, sert medya söyleminin ikili ilişkiler için mutlaka bir tehdit anlamına gelmediğini söyledi.
İttifak tek tipleşme anlamına gelmiyor
Namazov, ortak dil ve kültür köklerinin Türk devletleri arasındaki farklılıkları ortadan kaldırmadığını; her ülkenin farklı komşuları, güvenlik kaygıları ve dış politika yükümlülükleri bulunduğunu vurguladı.
“Herkesi tek bir standarda sokmak mümkün değil” diyen analist, Türk devletleri arasındaki iş birliğinin her ortağın bağımsız tercihlerine saygı temelinde sürmesi gerektiğini ifade etti.
Azerbaycan’ın Türkiye’ye, Türkiye’nin de Azerbaycan’a ihtiyaç duyduğunu söyleyen Namazov, yakın ilişkilerin taraflardan birine diğerinin iç politikasını dikte etme hakkı vermediğini belirtti.
Namazov ayrıca bazı dış güçlerin okul tartışmasını kullanmaya çalıştığını; sosyal medya faaliyetleri ve siber saldırıların bir bölümünün İran ve Rusya bağlantılı etki ağlarıyla ilişkili olduğunu ileri sürdü. Bu iddialar Namazov’un değerlendirmesi olarak aktarıldı ve bağımsız biçimde doğrulanmadı.
Kaynaklar: Vesti Baku; okul forması tartışmasına ilişkin arka plan için Reuters; Bahçeli’nin açıklaması için Anadolu Ajansı.
AZE.US’taki İngilizce özgün haber: Azerbaijan Hijab Dispute Is Being Used to Pressure Baku, Analyst Says.


