‘Skor 1-1’: Rövanşistler Ermenistan’a yeni savaşı nasıl satıyor?

AZE.US Editör Kurulu

“Skor şimdi 1-1. Savaş daha ileride.”

Ermeni siyasetçi Vladimir Poghosyan’ın bu sözü, rövanşizmin tehlikesini Bakü’den gelen neredeyse bütün uyarılardan daha açık biçimde anlatıyor.

Savaşlar bir skor tabelasına indirgendiğinde toplum yeni bir raunda hazırlanır. Bunun bedelini, yeni bir çatışmanın ulusal onuru geri getireceği söylenen insanlar öder.

Daily Europe Online’a verdiği röportajda, 1992-1994 yıllarında Ermenistan Genelkurmay Başkanı’nın eski danışmanı olarak tanıtılan Poghosyan birçok kez barış ihtiyacından söz etti. Ancak açıklamalarının özü temel bir soruyu doğuruyor: Önerdiği barış nasıl bir barış?

Ara dönem olarak barış

Poghosyan barışın bulunmadığını söyledi ve önceki savaşları henüz bitmemiş daha büyük bir çatışmanın muharebeleri olarak sundu. Sunucu, bu dilin Azerbaycan’ı askerî harcamalarını artırmaya itebileceğini söylediğinde Poghosyan, Bakü’nün harcamalarını sekiz kat artırmasını memnuniyetle karşılayacağını, çünkü Ermenistan’ın bu silahları sonunda ele geçireceğini savundu.

Böylece barışçıl gelecek çağrıları, gelecekte ele geçirilecek savaş ganimetleri vaadiyle yan yana geliyor. Bu çelişki onun siyasi teklifinin özünü oluşturuyor.

Poghosyan, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in açıklamalarını eleştirme hakkına sahip. Ulusal liderlerin söylemleri önemlidir; aşağılayıcı dil uzlaşmayı engelleyebilir ve güvensizliği derinleştirebilir. Ancak başka bir liderin sözlerini eleştirmek, kişinin kendi sözlerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Ermenilerin aşağılanmasına karşı çıkarken Azerbaycanlılara yeni bir askerî yenilgi vaat etmek inandırıcı değildir.

Üstünlük efsanesini yeniden kurmak

Poghosyan’ın 1994 anlatısı özellikle dikkat çekici. Ermeni güçlerinin Bakü’ye girebileceğini ileri sürdü ve ilerlememe kararını bir itidal göstergesi olarak sundu. Röportajda bu askerî ve siyasi varsayımları destekleyen herhangi bir kanıt sunulmadı.

Ancak iddianın amacı açık: kaybedilmiş üstünlük duygusunu yeniden inşa etmek.

Geçmişin bu versiyonu bugüne kolay bir açıklama sunuyor. Yenilgi, kötü yönetimin, yolsuzluğun ve yetersiz hazırlığın geçici sonucu olarak anlatılabiliyor. Çatışmanın temel mantığını yeniden değerlendirmek gerekmiyor; destekçilere yalnızca farklı liderleri beklemeleri, kaynak toplamaları ve bir kez daha denemeleri söyleniyor.

Rövanşizm, topluma barışın daha başarılı bir savaş öncesindeki bekleme dönemi olduğunun öğretilmesiyle başlar.

Bu mantık günlük yaşama da uzanıyor. Azerbaycan benzini hakkında konuşan Poghosyan, bunu Ermeni askerlerinin kanı olarak nitelendirdi. Sıradan bir ticari ürün sadakat sınavına, komşular arasındaki ekonomik ilişkiler ise suçlama gerekçesine dönüşüyor.

Bu yaklaşım altında uzlaşma süresiz biçimde engellenebilir. Ticaret ihanet, taviz zayıflık sayılır; müzakereler ise eski güç dengesini geri getirmeye yardım edip etmediğine göre değerlendirilir.

Diplomatik alternatif

Somut bir alternatif zaten mevcut. Ağustos 2025’te yayımlanan parafe edilmiş Ermenistan-Azerbaycan barış anlaşması, egemenlik ve toprak bütünlüğüne karşılıklı saygı, toprak talebinin bulunmaması ve güç kullanmama taahhüdünü içeriyor.

Belgenin tam antlaşma gücü kazanması hâlâ gerekiyor. Bununla birlikte hükümleri, iki devlet arasındaki ilişkilerin hangi yükümlülükler üzerine kurulabileceğini gösteriyor. Poghosyan ise farklı bir görüş sunuyor: “Skor” kapanmış değil.

Hocalı ve acının eşit biçimde tanınması

Poghosyan’ın 1992’de Hocalı’da yaşanan katliama ilişkin anlatısı da sorunlu. Röportajda, Azerbaycanlı sivillerin ölümünden Azerbaycan tarafını sorumlu tutan bir versiyonu yineledi.

Human Rights Watch, 1997’de Ermenistan Dışişleri Bakanlığının mektubuna verdiği yanıtta bu iddiayı reddetti. Kuruluş, sivillerin ölümünden doğrudan Karabağ Ermeni güçlerini sorumlu tuttu; kendi kanıtlarının ve Memorial insan hakları grubunun bulgularının, kaçan sivillerin Azerbaycan güçlerince engellendiği ya da ateşe tutulduğu iddialarını desteklemediğini açıkladı.

Ermenilerin çektiği acının tanınması gereklidir. Azerbaycanlıların acısının tanınması da aynı ölçüde gereklidir. Bir toplumun kendi kurbanlarını anması, komşu toplumun ölülerini yok sayma hakkı vermez.

Bir tarafın trajedileri yalnızca düşmanın işlediği suçlar olarak anlatılırken diğer tarafın kayıpları kurgu ya da provokasyon diye reddedildikçe, yeniden düşmanlığın temelleri yerinde kalır.

Yalnızca yorum değil, siyasi proje

Bu söylemin iç siyasi boyutu da var. Poghosyan, güvenlik görevlileriyle teknokratlardan oluşan üçüncü bir güç kurmaktan söz etti ve buna kendisinin liderlik etmek istediğini söyledi. Gelecekte askerî üstünlük iddiaları yalnızca yorum değil, siyasi etki arayışı olarak da değerlendirilmelidir.

Ne kadar kışkırtıcı olursa olsun tek bir konuşmacı bütün Ermenistan’ı temsil etmez. Poghosyan’ın sözleri Ermeni toplumunun yeni bir savaş istediğini kanıtlamaz ve mevcut Ermenistan hükümetinin açıklaması değildir.

Fakat bu topluma pazarlanan teklifi gösterir: bekleyin, hazırlanın ve sonucu güç kullanarak tersine çevirmek için yeni fırsat kollayın.

Azerbaycan açısından bu açıklamalar dikkatli olmak için yeni bir nedendir. Ermenistan açısından ise ülkenin geleceğini geçmişi savaşla düzeltmeye yönelik bir başka girişime bağladığı için tehlikelidir.

Vaat edilen her “yeni raund”, ölü askerler, parçalanmış aileler ve intikamın neden sırada olması gerektiği öğretilen yeni bir kuşak bırakır.

Ermenistan’ın, vatandaşlarının yeni bir seferberliği beklemeden hayat kurabileceği bir barışa ihtiyacı var. “Skor 1-1” formülü, onlardan hayatlarını yeniden kumara yatırmalarını istiyor.

Kaynaklar: Vesti Baku editoryali; parafe edilen Ermenistan-Azerbaycan anlaşmasının yayımlanmış metni; Human Rights Watch’ın Hocalı hakkındaki yanıtı.

AZE.US’taki İngilizce özgün yazı

En sonuncu

Aliyev’in sosyal medya hesapları siber saldırıların hedefinde

Azerbaycan makamları, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in resmî sosyal medya hesaplarını...

Aliyev: Televizyon ve radyo ideolojik saldırılara karşı önemli

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, televizyon ve radyonun ülkenin ulusal...

Suudi destekli Yemen güçleri Babülmendep’ten çekildi

Suudi Arabistan destekli Yemen hükümet güçleri, Babülmendep Boğazı çevresinden...

İHA saldırısına uğrayan tankerdeki 13 Azerbaycanlı tahliye bekliyor

Romanya’nın Karadeniz kıyısı açıklarında İHA saldırısına uğrayan Ali Najafov...

Romanya’nın Sulina Kanalı yakınında ticari gemilere İHA saldırısı

Romanya’nın Karadeniz kıyısında, Tuna Nehri’ni denize bağlayan Sulina Kanalı...

Aliyev: Başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız Filistin devletini destekliyoruz

Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Azerbaycan’ın başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız...

Bahreyn İran İHA’larını engelledi, Devrim Muhafızları ABD üssünü hedef aldığını açıkladı

Bahreyn, ülke genelinde uyarı verilmesinin ardından İran’dan gelen bazı...

Azerbaycanlı sürücüler hibrit araçlara geçişte temkinli

Azerbaycan’da hibrit ve elektrikli araçlara ilgi artıyor; ancak birçok...

Azerbaycan inşaat izinlerini hızlandırmak için komisyon kurdu

Azerbaycan, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in talimatıyla oluşturulan yeni koordinasyon mekanizması...

Azerbaycan 2027’de elektronik hane veri tabanına geçiyor

Azerbaycan, 2027’de hane kayıt sistemini tamamen elektronik ortama taşıyacak....

Ramiz Mehdiyev’in kızının avukatı Raman Abişov tutuklandı

Azerbaycan’da eski Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Ramiz Mehdiyev’in kızı Kamila...

Ermeni aktivist: Zengezur güzergâhının açılış zamanını İran belirleyecek

Ermeni sivil toplum aktivisti ve insan hakları savunucusu Aram...

Ermenistan Rusya’dan uzaklaşıyor, orduda sorunlar sürüyor

44 günlük savaştaki yenilgisinin üzerinden altı yıl geçmesine rağmen...

İran, Hürmüz yakınlarında üç tankerin mayına çarptığını öne sürdü

İran devlet medyası, Hürmüz Boğazı yakınlarında üç petrol tankerinin...

Özelleştirme gelirlerinde 79,6 milyon manatlık borç kaldı

Azerbaycan’da devlet mülkiyetinin özelleştirilmesinden kaynaklanan ödenmemiş tutar, 2026’nın ilk...

Haberler

Suudi destekli Yemen güçleri Babülmendep’ten çekildi

Suudi Arabistan destekli Yemen hükümet güçleri, Babülmendep Boğazı çevresinden...

Azerbaycan dokuz ayda Suriye’ye 1,2 milyar metreküp gaz gönderdi

Azerbaycan, 2026 yılının ilk dokuz ayında Türkiye üzerinden Suriye’ye...

İran, 14 Vatandaşına Giriş Yasağı Nedeniyle Azerbaycan Büyükelçisini Çağırdı

İran Dışişleri Bakanlığı, Bakü’nün 14 İran vatandaşına giriş yasağı getirmesini protesto etmek için Azerbaycan’ın Tahran Büyükelçisini çağırdı.

Aliyev, Bakü-Ankara Gerilimi Sonrası Türkiye’deki COP31 Zirvesine Katıldı

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Bakü-Ankara ilişkilerindeki gerilim tartışmalarının ardından Antalya’daki COP31 Liderler Zirvesi’ne katıldığı iki günlük Türkiye ziyaretini tamamladı.

Şoygu: Azerbaycan-Ermenistan normalleşmesi Güney Kafkasya’daki ortamı iyileştiriyor

Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri Sergey Şoygu, Azerbaycan ile Ermenistan...

Azerbaycan’ın net finansal varlıkları 109,88 milyar manata ulaştı

Azerbaycan’ın devlet finansal varlıkları ile yükümlülükleri arasındaki fark, 1 Ekim 2026 itibarıyla 109,88 milyar manat oldu.

Azerbaycan’da Harcamaların Yüzde 43,3’ü Gıdaya Gidiyor

Azerbaycan’da 2026’nın ilk yarısında tüketici harcamalarının ortalama yüzde 43,3’ünü...

İran, Hürmüz yakınlarında üç tankerin mayına çarptığını öne sürdü

İran devlet medyası, Hürmüz Boğazı yakınlarında üç petrol tankerinin...
spot_img

İlgili Haberler

Popular Categories

spot_imgspot_img