‘Skor 1-1’: Rövanşistler Ermenistan’a yeni savaşı nasıl satıyor?

AZE.US Editör Kurulu

“Skor şimdi 1-1. Savaş daha ileride.”

Ermeni siyasetçi Vladimir Poghosyan’ın bu sözü, rövanşizmin tehlikesini Bakü’den gelen neredeyse bütün uyarılardan daha açık biçimde anlatıyor.

Savaşlar bir skor tabelasına indirgendiğinde toplum yeni bir raunda hazırlanır. Bunun bedelini, yeni bir çatışmanın ulusal onuru geri getireceği söylenen insanlar öder.

Daily Europe Online’a verdiği röportajda, 1992-1994 yıllarında Ermenistan Genelkurmay Başkanı’nın eski danışmanı olarak tanıtılan Poghosyan birçok kez barış ihtiyacından söz etti. Ancak açıklamalarının özü temel bir soruyu doğuruyor: Önerdiği barış nasıl bir barış?

Ara dönem olarak barış

Poghosyan barışın bulunmadığını söyledi ve önceki savaşları henüz bitmemiş daha büyük bir çatışmanın muharebeleri olarak sundu. Sunucu, bu dilin Azerbaycan’ı askerî harcamalarını artırmaya itebileceğini söylediğinde Poghosyan, Bakü’nün harcamalarını sekiz kat artırmasını memnuniyetle karşılayacağını, çünkü Ermenistan’ın bu silahları sonunda ele geçireceğini savundu.

Böylece barışçıl gelecek çağrıları, gelecekte ele geçirilecek savaş ganimetleri vaadiyle yan yana geliyor. Bu çelişki onun siyasi teklifinin özünü oluşturuyor.

Poghosyan, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in açıklamalarını eleştirme hakkına sahip. Ulusal liderlerin söylemleri önemlidir; aşağılayıcı dil uzlaşmayı engelleyebilir ve güvensizliği derinleştirebilir. Ancak başka bir liderin sözlerini eleştirmek, kişinin kendi sözlerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Ermenilerin aşağılanmasına karşı çıkarken Azerbaycanlılara yeni bir askerî yenilgi vaat etmek inandırıcı değildir.

Üstünlük efsanesini yeniden kurmak

Poghosyan’ın 1994 anlatısı özellikle dikkat çekici. Ermeni güçlerinin Bakü’ye girebileceğini ileri sürdü ve ilerlememe kararını bir itidal göstergesi olarak sundu. Röportajda bu askerî ve siyasi varsayımları destekleyen herhangi bir kanıt sunulmadı.

Ancak iddianın amacı açık: kaybedilmiş üstünlük duygusunu yeniden inşa etmek.

Geçmişin bu versiyonu bugüne kolay bir açıklama sunuyor. Yenilgi, kötü yönetimin, yolsuzluğun ve yetersiz hazırlığın geçici sonucu olarak anlatılabiliyor. Çatışmanın temel mantığını yeniden değerlendirmek gerekmiyor; destekçilere yalnızca farklı liderleri beklemeleri, kaynak toplamaları ve bir kez daha denemeleri söyleniyor.

Rövanşizm, topluma barışın daha başarılı bir savaş öncesindeki bekleme dönemi olduğunun öğretilmesiyle başlar.

Bu mantık günlük yaşama da uzanıyor. Azerbaycan benzini hakkında konuşan Poghosyan, bunu Ermeni askerlerinin kanı olarak nitelendirdi. Sıradan bir ticari ürün sadakat sınavına, komşular arasındaki ekonomik ilişkiler ise suçlama gerekçesine dönüşüyor.

Bu yaklaşım altında uzlaşma süresiz biçimde engellenebilir. Ticaret ihanet, taviz zayıflık sayılır; müzakereler ise eski güç dengesini geri getirmeye yardım edip etmediğine göre değerlendirilir.

Diplomatik alternatif

Somut bir alternatif zaten mevcut. Ağustos 2025’te yayımlanan parafe edilmiş Ermenistan-Azerbaycan barış anlaşması, egemenlik ve toprak bütünlüğüne karşılıklı saygı, toprak talebinin bulunmaması ve güç kullanmama taahhüdünü içeriyor.

Belgenin tam antlaşma gücü kazanması hâlâ gerekiyor. Bununla birlikte hükümleri, iki devlet arasındaki ilişkilerin hangi yükümlülükler üzerine kurulabileceğini gösteriyor. Poghosyan ise farklı bir görüş sunuyor: “Skor” kapanmış değil.

Hocalı ve acının eşit biçimde tanınması

Poghosyan’ın 1992’de Hocalı’da yaşanan katliama ilişkin anlatısı da sorunlu. Röportajda, Azerbaycanlı sivillerin ölümünden Azerbaycan tarafını sorumlu tutan bir versiyonu yineledi.

Human Rights Watch, 1997’de Ermenistan Dışişleri Bakanlığının mektubuna verdiği yanıtta bu iddiayı reddetti. Kuruluş, sivillerin ölümünden doğrudan Karabağ Ermeni güçlerini sorumlu tuttu; kendi kanıtlarının ve Memorial insan hakları grubunun bulgularının, kaçan sivillerin Azerbaycan güçlerince engellendiği ya da ateşe tutulduğu iddialarını desteklemediğini açıkladı.

Ermenilerin çektiği acının tanınması gereklidir. Azerbaycanlıların acısının tanınması da aynı ölçüde gereklidir. Bir toplumun kendi kurbanlarını anması, komşu toplumun ölülerini yok sayma hakkı vermez.

Bir tarafın trajedileri yalnızca düşmanın işlediği suçlar olarak anlatılırken diğer tarafın kayıpları kurgu ya da provokasyon diye reddedildikçe, yeniden düşmanlığın temelleri yerinde kalır.

Yalnızca yorum değil, siyasi proje

Bu söylemin iç siyasi boyutu da var. Poghosyan, güvenlik görevlileriyle teknokratlardan oluşan üçüncü bir güç kurmaktan söz etti ve buna kendisinin liderlik etmek istediğini söyledi. Gelecekte askerî üstünlük iddiaları yalnızca yorum değil, siyasi etki arayışı olarak da değerlendirilmelidir.

Ne kadar kışkırtıcı olursa olsun tek bir konuşmacı bütün Ermenistan’ı temsil etmez. Poghosyan’ın sözleri Ermeni toplumunun yeni bir savaş istediğini kanıtlamaz ve mevcut Ermenistan hükümetinin açıklaması değildir.

Fakat bu topluma pazarlanan teklifi gösterir: bekleyin, hazırlanın ve sonucu güç kullanarak tersine çevirmek için yeni fırsat kollayın.

Azerbaycan açısından bu açıklamalar dikkatli olmak için yeni bir nedendir. Ermenistan açısından ise ülkenin geleceğini geçmişi savaşla düzeltmeye yönelik bir başka girişime bağladığı için tehlikelidir.

Vaat edilen her “yeni raund”, ölü askerler, parçalanmış aileler ve intikamın neden sırada olması gerektiği öğretilen yeni bir kuşak bırakır.

Ermenistan’ın, vatandaşlarının yeni bir seferberliği beklemeden hayat kurabileceği bir barışa ihtiyacı var. “Skor 1-1” formülü, onlardan hayatlarını yeniden kumara yatırmalarını istiyor.

Kaynaklar: Vesti Baku editoryali; parafe edilen Ermenistan-Azerbaycan anlaşmasının yayımlanmış metni; Human Rights Watch’ın Hocalı hakkındaki yanıtı.

AZE.US’taki İngilizce özgün yazı

En sonuncu

Velizade: Paşinyan’ın barış tutumu jeopolitik şartlarla değişti

BAKÜ — Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Azerbaycan ile barış...

Altın fiyatları sert düştü: Alım için uygun zaman mı?

ABD'deki kalıcı enflasyon, doların güçlenmesi ve ABD Merkez Bankasının...

Finlandiya Körfezi’nde Kaliningrad’a giden kargo gemisine İHA saldırısı

Kaliningrad'a giden bir kargo gemisi, Finlandiya Körfezi'nin tarafsız sularında...

Azerbaycan ile ROX Group güneş ve rüzgâr projeleri için anlaşma imzaladı

Azerbaycan ile Vietnamlı ROX Group, ülkedeki güneş ve rüzgâr...

Natig Caferli: Ukrayna savaşı kışın daha da şiddetlenebilir

Rusya ile Ukrayna arasındaki görüşmelerin sürmesi bekleniyor ancak yakın...

Azerbaycan’da kolej sistemi 2030’a kadar köklü biçimde değiştirilecek

Azerbaycan, orta mesleki eğitim sisteminde dokuzuncu sınıftan sonra koleje...

İran saldırısı sonrası Bahreyn’deki sivil tesiste yangın çıktı

MANAMA, Bahreyn — Bahreynli yetkililer, İran saldırısının ardından ülkedeki...

Azerbaycan’da sigaraya 40-50 gepik zam gelebilir

Yeni ithalat vergileri sigara fiyatlarını paket başına 40-50 gepik artırabilir; rakam resmî zam değil, ekonomistin tahmini.

Kriviy Rih saldırısında iki kişi öldü, altısı çocuk 60 kişi yaralandı

Kriviy Rih'e düzenlenen füze ve İHA saldırısında iki kişi öldü; altısı çocuk 60 kişi tıbbi yardım aldı.

Paşinyan TRIPP tarihini düzeltti: Başlangıç 23 Kasım’da ilan edilecek

Nikol Paşinyan, TRIPP projesinin başlangıç duyurusunun 22 Kasım değil, 23 Kasım Pazartesi yapılacağını açıkladı.

Azerbaycan ve Vietnam petrol, LNG anlaşmaları ile doğrudan uçuşları hedefliyor

Azerbaycan ile Vietnam, uzun vadeli petrol ve sıvılaştırılmış doğal...

Paşinyan: TRIPP’in başlangıcı 22 Kasım’da ilan edilecek

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, TRIPP projesinin resmen başlatılacağının 22...

Aliyev, 2020 savaşındaki desteği için Vietnam’a teşekkür etti

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Vietnam’a 2020’deki 44 günlük savaş...

Vietnam: Azerbaycan bölgede önemli stratejik ortağımız

Vietnam Devlet Başkanı To Lam, Hanoi’nin Azerbaycan’ı bölgede sürekli...

Mammadov: Paşinyan barış sürecinde tüm kozlarını oynuyor

Ermenistan-Azerbaycan barış süreci belirleyici bir aşamaya giriyor. Azerbaycanlı siyaset...

Haberler

Azerbaycan’da STK’ların askıya alınması ve feshi için yeni tasarı

Tasarı, yürütme organına mahkeme kararı olmadan STK faaliyetlerini bir yıla kadar askıya alma yetkisi verirken fesih gerekçelerini genişletiyor.

Tural Abbaslı soruyor: Ramiz Mehdiyev’in milyonları nerede?

Ağ Parti olarak da bilinen Beyaz Parti’nin Genel Başkanı...

Vietnam Bakü’de büyükelçilik açacak, doğrudan uçuşlar görüşülüyor

Vietnam, yakın gelecekte Azerbaycan’da büyükelçilik açmayı planlıyor. İki ülke...

Hazar kıyısında 3 bin 227 kaçak yapı tespit edildi

Azerbaycan’da Hazar Denizi kıyısının 58,9 hektarlık bölümünde toplam 3...

Rusya, bir gecede 1.336 Ukrayna İHA’sı düşürdüğünü açıkladı

Rusya Savunma Bakanlığı, gece boyunca 1.336 Ukrayna İHA’sının engellendiğini ileri sürdü. Moskova’nın açıkladığı rakam bağımsız kaynaklarca doğrulanamadı.

Sumgayıt’ta 60 milyon manatlık kâğıt geri dönüşüm tesisi kurulacak

Sumgayıt Sanayi Parkı'nda 60 milyon manatı aşan yatırımla atık...

Gürcistan otomobil yeniden ihracatı için 450 lari işlem ücreti getirdi

Gürcistan’da 16 Kasım’dan itibaren binek otomobillerin yeniden ihracatı için...

Azerbaycan ithalat ve transit verilerini “Tek Pencere”de birleştirecek

İthalat, ihracat, transit, ulaştırma ve lojistiğe ilişkin devlet verileri Tek Pencere bilgi sisteminde birleştirilecek.
spot_img

İlgili Haberler

Popular Categories

spot_imgspot_img