Demokratlar, 3 Kasım’daki ara seçimlerde ABD Senatosu’nun kontrolünü yeniden kazandı. Sonuç, Cumhuriyetçilerin Washington’daki hâkimiyetine son verirken Başkan Donald Trump’ın görev süresinin son iki yılında aday atamalarını ve yasama gündemini ilerletme imkânını ciddi ölçüde sınırlayacak.
Associated Press (AP), bazı eyaletlerde oy sayımı sürerken Senato çoğunluğu yarışını Demokratlar lehine sonuçlandırdı. Demokratlar, kendi kritik koltuklarını korumanın yanı sıra Teksas, Ohio, Kuzey Carolina, Iowa, Kansas ve Güney Carolina’da Cumhuriyetçilerin elindeki sandalyeleri kazandı.
Teksas’ta James Talarico, Cumhuriyetçi Ken Paxton’ı mağlup etti. Eski Senatör Sherrod Brown, Ohio’da Cumhuriyetçi Senatör Jon Husted’ı yenerken eski Kuzey Carolina Valisi Roy Cooper kendi eyaletindeki boş sandalye yarışını kazandı. Demokratlar Iowa, Kansas ve Güney Carolina’da da zafer elde etti.
Sonuç, Trump açısından önemli bir siyasi gerileme anlamına geliyor. Demokratların Senato çoğunluğu, partinin gündemi belirlemesine ve komiteleri yönetmesine imkân tanıyacak. Bu durum başkanın kabine üyeleri, büyükelçiler ve federal hâkimler ile olası bir Yüksek Mahkeme adayını onaylatmasını çok daha zor hale getirebilir.
AP’nin haberine göre yüksek yaşam maliyetine, İran’la savaşa ve kamu yönetimindeki yolsuzluk kaygılarına ilişkin seçmen memnuniyetsizliği sonuçta önemli rol oynadı.
Senato çoğunluğu ilan edildiğinde Temsilciler Meclisi’nin kontrolü henüz belirlenmemişti. Sonuçlanmayan yarışlarda oy sayımının tamamlanması beklendiği için Senato’daki nihai sandalye dağılımı da kesinleşmemişti.
Senato ne yapar?
ABD Kongresi iki kanattan oluşuyor: 435 üyeli Temsilciler Meclisi ve her eyaletten iki üyenin seçildiği 100 üyeli Senato. Tipik bir ara seçimde Temsilciler Meclisi’ndeki bütün sandalyeler ile Senato sandalyelerinin yaklaşık üçte biri için seçim yapılıyor. Başkanın kendisi ara seçimlerde oy pusulasında yer almıyor.
Trump başkanlık görevini sürdürecek, ancak bölünmüş yönetim hareket alanını daraltacak. Yeni seçilen Kongre 3 Ocak 2027’de göreve başlayacak; seçim sonucu iktidarı hemen devretmiyor.
Senato, başkanın kabine görevleri, büyükelçilikler, federal hâkimlikler ve Yüksek Mahkeme için gösterdiği adayları onaylıyor veya reddediyor. Demokratların kontrolü komite başkanlıklarını da partiye verecek; böylece oturum düzenleyebilecek, belge talep edebilecek ve yönetimin faaliyetleri hakkında soruşturma yürütebilecekler.
Bir yasa tasarısının başkana gönderilebilmesi için genel olarak Kongre’nin iki kanadında da aynı biçimde kabul edilmesi gerekiyor. Trump, Kongre’den geçen tasarıları veto edebilir. Başkanlık vetosunun aşılması ise hem Temsilciler Meclisi’nde hem Senato’da üçte iki çoğunluk gerektiriyor. Bu nedenle en olası sonuç daha fazla siyasi tıkanma ve daha zorlu bütçe müzakereleri olacak.
Göç uygulamaları gevşer mi?
Senato sonucunun ABD sınırını otomatik olarak açması, sınır dışı işlemlerini durdurması veya belgesiz göçmenler için af getirmesi söz konusu değil. Göç ve sınır kurumları başkanın yönettiği yürütme organının parçası olmaya devam ediyor; mevcut yasalar da yürürlükte kalıyor.
Federal göç yasasının değiştirilmesi normal olarak Kongre’nin iki kanadının onayını ve başkanın imzasını gerektiriyor. Demokratların yalnızca Senato çoğunluğuna sahip olması bu değişiklikleri tek başına yasalaştırmaya veya Trump’ın vetosunu aşmaya yetmiyor.
Kongre yine de bütçe tahsisleri ve denetim yetkisi yoluyla göç politikasını etkileyebilir. Yaptırım operasyonlarının finansmanı, gözaltı koşulları ve sığınma prosedürleri konusunda anlaşmazlıklar yaşanması bekleniyor. Ancak seçim sonucu tek başına düzensiz göçte yeni bir artış öngörmek için olgusal bir temel oluşturmuyor. Sığınma talep etmek ile ülkede yasadışı biçimde kalmak da her dosyanın koşullarına bağlı, hukuken farklı meseleler.
Azerbaycan açısından ne değişebilir?
ABD diplomasisini yönetmeye başkan devam edecek. Senato sonucu Washington’ın Bakü ile yaptığı anlaşmaları veya Güney Kafkasya politikasını otomatik olarak değiştirmiyor.
Bununla birlikte Senato, büyükelçilerin onaylanması, yaptırım yasalarının kabulü ve dış politika ödeneklerinin yetkilendirilmesinde önemli rol oynuyor. Yeni komite başkanlarının tutumu ile Azerbaycan ve Ermenistan’ı ilgilendiren olası girişimler bu nedenle önem taşıyabilir. Sonucun iki ülkeden birine mutlaka avantaj sağlayacağı sonucuna varmak için ise henüz erken.
Kaynaklar: Vesti Baku; Associated Press seçim haberi; kurumsal açıklamalar için ABD Senatosu ve USAGov.
AZE.US’taki İngilizce özgün haber.
