Azerbaycan ile Türkiye arasındaki son gerilim yalnızca münferit siyasi açıklamalardan değil, dış politika önceliklerindeki daha derin farklılıklardan kaynaklandı.
Azerbaycanlı siyaset uzmanı Eldar Namazov’a göre anlaşmazlık iki ülkenin stratejik ittifakını değiştirmedi ve karşılıklı cumhurbaşkanlığı ziyaretleriyle aşıldı. Ancak Rusya ve İran çevresindeki gelişmeler Güney Kafkasya için yeni riskler yaratıyor.
Namazov değerlendirmelerini, Gürcü yorumcu Gela Vasadze ile “News of the Caucasus” YouTube kanalındaki söyleşisinde yaptı. Açıklamaları Vesti Baku aktardı.
Söyleşide Bakü-Ankara ilişkileri, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Dublin’deki görüşmeleri, Ermenistan ile barış anlaşmasının geleceği ve bölge çevresindeki çatışmaların Azerbaycan’ın güvenliğine etkisi ele alındı.
Türkiye ile anlaşmazlığa ne yol açtı?
Namazov, Mart 2026’da Ankara’nın Türk devletlerinden biriyle, büyük olasılıkla Azerbaycan ya da Kazakistan ile ciddi görüş ayrılıkları yaşayabileceği uyarısında bulunduğunu söyledi.
Uzman bu riski, Türkiye’de iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisinin değişen dış politika öncelikleriyle ilişkilendirdi.
Namazov’un değerlendirmesine göre Ankara siyasal İslam’a, İsrail ile çatışmaya ve Orta Doğu’daki nüfuz rekabetine daha fazla ağırlık verdi. Bu öncelikler laik Türk devletlerinin çıkarlarıyla sürtüşme yarattı.
Azerbaycan’daki din politikası ve okullarda başörtüsü kullanımı hakkındaki açıklamalar Bakü açısından özellikle hassas bir konuya dönüştü. Namazov, bazı Türk siyasetçilerin iki ülkenin iç politikaları arasındaki farklılıkları dikkate almadığını söyledi.
Buna rağmen Azerbaycan-Türkiye ilişkilerinin bu tür anlaşmazlıkları aşabilecek kadar dayanıklı olduğunu vurguladı.
Erdoğan ve Aliyev’in ziyaretleri neden önemliydi?
Namazov, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 8 Kasım’da Azerbaycan’a yaptığı ziyaret ile Aliyev’in ardından Antalya’ya gitmesini gerilimin çözüldüğünün teyidi olarak değerlendirdi.
Türkiye’de cumhurbaşkanlığı dışındaki siyasi güçlerin tepkisinin de önemli olduğunu belirten Namazov, Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Devlet Bahçeli ile ana muhalefetteki Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Özgür Özel’in Azerbaycan’a verdiği desteğe işaret etti.
Ona göre bu destek, Bakü ile ilişkilerin hem Türkiye’deki iktidar koalisyonuna hem de muhalefete yayıldığını gösterdi.
Namazov, yaşananları müttefiklerin birbirlerinin bağımsız dış politika kararlarına saygı göstermesi gerektiğini hatırlatan bir gelişme olarak niteledi.
Türkiye’nin Azerbaycan ile iş birliği yapmadan Kafkasya ve Orta Asya’daki uzun vadeli çıkarlarını ilerletemeyeceğini söyledi. Bakü açısından ise Ankara ile stratejik ittifak bölgesel güvenliğin temel unsurlarından biri olmayı sürdürüyor.
Dublin görüşmeleri ve barış süreci
Namazov, Aliyev’in 12 Kasım’da Dublin’de düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesine katılımını da değerlendirdi.
Zirvenin dikkat çeken temaslarından biri Aliyev’in Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski ile görüşmesiydi. Namazov’a göre Kyiv, Azerbaycan’ın çatışma sonrasında topraklarını yeniden inşa etme deneyimiyle ilgileniyor. Resmî açıklamada Ukrayna’ya insani yardım, elektrik ekipmanı sevkiyatı ve ekonomik ilişkilerin genişletilmesi ihtimali de yer aldı.
Namazov, Azerbaycan’ın Avrupalı ortaklarla iş birliğinin öncelikle enerji, ulaştırma ve Orta Koridor alanlarında büyüyeceğini öngördü. Bir sonraki Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesinin Azerbaycan’da yapılmasının daha somut bölgesel projelerin tartışılması için zemin oluşturabileceğini söyledi.
Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye arasındaki iş birliğine dikkat çeken Namazov, Ermenistan’ın ileride yeni ulaştırma bağlantılarına katılabileceğini belirtti.
Aliyev, Dublin’de Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile de görüştü. Resmî açıklamaya göre liderler TRIPP’in uygulanmasını, ticareti, ulaştırma bağlantılarını ve barış sürecindeki sonraki adımları ele aldı.
Ermenistan ile üçüncü müzakere hattı
Namazov, Bakü ile Erivan arasındaki görüşmelerin barış anlaşması ve ulaştırma projeleriyle sınırlı kalmaması gerektiğini söyledi. İnsani meseleler, tarihsel hafıza ve kültürel mirası kapsayan ayrı bir müzakere hattı önerdi.
Açıklamalar, Erivan’daki Mavi Cami ile ilgili tartışmanın ardından geldi. Namazov, camideki tören salonuna Ermeni şair Yeğişe Çarents’in adının verilmesi kararını eleştirdi. Kompleksin geçmişte Erivan’da yaşayan Azerbaycanlıların mirasının bir parçası olduğunu, günümüzdeki yorumunun ciddi sorular doğurduğunu savundu.
Ermeni ve İranlı yetkililer ise girişimin Çarents’in edebî mirasını ve İran kültürüne ilgisini onurlandırmayı amaçladığını söyledi.
Namazov’a göre bu tür anlaşmazlıklar barış anlaşmasının imzalanmasına yeni bir önkoşul hâline getirilmeden ayrı biçimde tartışılmalı. Siyasi anlaşma sağlansa bile tarihsel miras ve karşılıklı algılarla ilgili anlaşmazlıkların iki toplum arasındaki ilişkileri zorlaştırabileceğini belirtti.
Rusya ve İran farklı senaryolarda risk yaratıyor
Namazov en ihtiyatlı değerlendirmesini Rusya ve İran’daki savaşlar ile siyasi krizlerin olası sonuçları hakkında yaptı.
Azerbaycan’ın yalnızca güçlenen komşuların yaratacağı riskleri değil, bu ülkelerin olası zayıflamasının sonuçlarını da hesaba katması gerektiğini söyledi.
Rusya askerî ve siyasi kapasitesini yeniden kazanırsa Moskova’nın Güney Kafkasya’daki varlığını genişletmeye çalışabileceğini belirtti. Buna karşılık Rusya’da ciddi bir iç istikrarsızlık farklı bölgesel tehlikeler yaratabilir.
Namazov aynı yaklaşımı İran için de kullandı. Tahran’daki sertlik yanlısı kanadın güçlenmesinin komşu devletlere baskıyı artırabileceğini, derin bir iç krizin ise sınır bölgeleri ve bölgesel güvenlik açısından öngörülemeyen sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Uzman, savunma kapasitesinin güçlendirilmesi ve Güney Kafkasya devletleri arasında daha yakın eşgüdüm çağrısı yaptı. Bu senaryolar Namazov’un değerlendirmelerini yansıtıyor; belirli bir sonucun kaçınılmaz olduğuna dair öngörü niteliği taşımıyor.
Daha bağımsız bir Güney Kafkasya
Namazov’a göre Azerbaycan’ın temel görevi Türkiye, Avrupa ve komşu devletlerle ilişkilerini geliştirirken bağımsız dış politika çizgisini korumak.
Bölge, ekonomik projelerin, güvenliğin ve tarihsel anlaşmazlıkların giderek daha fazla iç içe geçtiği bir döneme giriyor. Bu nedenle tek bir diplomatik krizin çözülmesi uzun vadeli riskleri ortadan kaldırmıyor.
Namazov, Azerbaycan-Türkiye ittifakının son sınavını atlattığını; ancak Güney Kafkasya’daki istikrarın yeni çatışmaların önlenmesine, ulaştırma iş birliğinin genişletilmesine ve insani anlaşmazlıkların ele alınmasına bağlı olacağını söyledi.
Kaynak: AZE.US


