Evcil kediler, beklenmedik ve son derece sinsi bir tehdit kaynağı olabilir. Uluslararası bir bilim ekibi, kedi dışkısıyla kolayca bulaşabilen Toxoplasma gondii adlı parazitin beyne gizlice sızıp onun işleyişini değiştirebildiğini keşfetti. Çalışma PLOS Pathogens dergisinde yayımlandı.
Tahminlere göre, dünya nüfusunun üçte biri toksoplazmoz ile enfekte. Çoğu insanda enfeksiyon belirti göstermese de, bu zararsız olduğu anlamına gelmiyor. Araştırmacılar, parazitin beyin hücreleri arasındaki sinyal iletimini bozduğunu ortaya koydu. Enfekte nöronlar, moleküler talimatlar içeren küçük “paketler” olan ekstrasellüler vezikülleri daha az salgılıyor ve bozulmuş sinyaller gönderiyor; bu da özellikle astrositler olmak üzere komşu hücrelerde inflamasyon ve davranış değişikliklerine yol açabiliyor.
“Sadece birkaç nöron enfekte olsa bile, tüm çevre dokuyu ‘yanıltabilirler’,” diyor çalışmanın baş yazarı Prof. Emma Wilson.
Özellikle, beynin ana uyarıcı nörotransmiteri olan glutamatı temizlemekten sorumlu GLT-1 proteinine olan etkisi endişe verici. Bu proteinin azalması, sinir ağlarında aşırı yüklenmeye ve beynin kimyasında kronik bozulmalara yol açabilir.
En dikkat çekici bulgu ise şu: Enfekte hücreler tarafından salgılanan veziküller, yalnızca insana ait değil, aynı zamanda parazite ait proteinler de içeriyor. Bu veziküller başka beyin hücrelerinin çekirdeğine girip davranışlarını değiştirebiliyor. Yani Toxoplasma, doğrudan yayılmadan bile beyni adeta ‘yeniden programlıyor’.
Çoğu enfekte kişide açık bir belirti olmasa da, araştırmacılar parazitin davranış, anksiyete ve nörolojik bozukluk riskini gizlice etkileyebileceğini düşünüyor. Bilim insanları, bu veziküllerin içeriğini hem parazit aktivitesinin biyobelirteci olarak hem de tanı aracı olarak kullanma olasılığını tartışıyor.
