İhracatta Artış
Devlet Gümrük Komitesi’nin verilerine göre Azerbaycan, 2025 yılının Ocak–Haziran döneminde 69 bin tondan fazla patates ihraç etti. Bu, geçen yılın aynı dönemine kıyasla %43’ten fazla artış anlamına geliyor. İhracat değeri 7 milyon dolar yükselerek 27,4 milyon dolara ulaştı.
2024’te toplam üretim 927 bin ton olmuş, bunun 48,3 bin tonu ihraç edilmişti. Aynı zamanda ithalat da devam etti. Geçen yıl ülke yaklaşık 149 bin ton patates ithal etti; başlıca tedarikçiler İran (66 bin ton), Gürcistan (24 bin ton) ve Türkiye (10 bin ton) oldu.
Resmi verilere göre yıllık iç tüketim 840–845 bin ton civarında. Bu nedenle iç piyasa arz-talep dengesine karşı hassas durumda.
Çiftçiler için Artan Maliyetler
Çiftçiler, üretim maliyetlerinin hızla yükseldiğini ve kâr marjlarının daraldığını söylüyor.
-
Arazi kirası hektar başına 500–600 AZN’den 1.000–1.200 AZN’e çıktı.
-
Nitroammofoska gübresi çuval başına 11,5 AZN’den 40 AZN’e yükseldi.
-
Mevsimlik işçi yevmiyeleri 15 AZN’den 25–30 AZN’e çıktı.
-
Ambalaj ve sulama giderleri de arttı.
Çiftçi Elman Mansurov’un Kaspi.az’a anlattığına göre bazı çeşitlerde hektar başına 40 ton verim alınabiliyor. Ancak maliyetler çok yüksek: “Bir tonun maliyeti 12–13 bin AZN’e geliyor. Toptan fiyatlar 60 qəpik/kg’a düştüğünde kâr hektar başına sadece 2–3 bin AZN oluyor,” dedi.
İhracata Bağımlılık ve Dalgalı Pazar
Azerbaycan patatesleri özellikle Rusya’da yüksek talep görüyor. Ancak lojistik ve gümrük masrafları arttı. Rusya ile ticarette zaman zaman yaşanan kesintiler, ürün fazlasının iç piyasaya yönelmesine neden oluyor ve fiyatlar toptan piyasada 35–40 qəpik/kg’a kadar düşebiliyor.
Depolama ve Dağıtım Zayıf
Ekonomist Akif Nasirli, sorunların temelinde depolama altyapısının yetersiz olduğunu söylüyor: “Üretim dengesiz dağılıyor. İlkbahar ve sonbaharda bolluk yaşanıyor, kış aylarında ise yerli patatesler piyasadan çekiliyor ve arzın %70’ine ithalat hakim oluyor.” Ona göre bölgesel soğuk hava depoları bu dalgalanmayı dengeleyebilir.
Önce İhracat, Sonra İç Pazar
Tarım uzmanı Mircavid Hasanov’a göre Azerbaycan patatesi özellikle Rusya’da premium marka olarak satılıyor. “İhracat yavaşlasa iç talep tamamen karşılanabilir. Ama pratikte ihracat öncelikli, iç pazar ise ikinci planda,” dedi.
