Ermeni güvenlik analisti Olesya Vartanyan, Carnegie Politika’nın YouTube kanalında yaptığı açıklamada, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in 9 Ekim’deki görüşmede Aralık 2024’teki AZAL uçak olayı konusunda Rusya’nın sorumluluğunu açıkça kabul etmesiyle Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Moskova ile 10 ay süren çıkmazda temel hedefine ulaştığını söyledi.
Vartanyan’a göre Bakü sürecin başından itibaren üç noktayı öne sürüyordu - sorumluluğun kabulü, suçluların cezalandırılması ve tazminat - ve ilk, en kritik unsuru elde etti: Rusya’nın en üst düzey yetkilisinden gelen, kameraya yansımış ve toplantı tutanaklarına geçmiş bir beyan. Putin her ne kadar düşürmeyi Ukrayna İHA faaliyetleri sırasında yaşanan bir “hata” olarak çerçevelese ve hava savunma sisteminin teknik yönlerini vurgulasa da, Vartanyan siyasi anlamın açık olduğunu belirtiyor: Rusya suçu üstlendi.
Uzman, bu tavizin karşılıklı baskı döneminin ardından geldiğini ekledi: Rusya’da Azerbaycan karşıtı gözaltılar ve söylemler, Azerbaycan’da ise tutuklamalar ve medya tepkileri yaşandı. Ancak tüm gerginliğe rağmen ticari ilişkiler sürdü ve taraflardan hiçbiri ekonomik alanda tırmanmaya gitmedi - bu da her iki tarafın stratejik kopuş istemediğinin göstergesi, diyor.
İleriye dönük olarak Vartanyan, Moskova–Bakü diyaloğunun Hazar enerji politikaları, Ukrayna bağlantılı hassasiyetler ve Azerbaycan’ın Türkiye, İsrail ve Avrupa ile ilişkilerini kapsayacak daha geniş bir gündemle yeniden başlayacağını öngörüyor. Ayrıca, Bakü’nün ABD ile ilişkilerini yeniden tanımlama çabasına dikkat çekiyor; Washington hattının hem Ermenistan hem de Azerbaycan’ın kendini “yapıcı ortaklar” olarak konumlandırmasına yardımcı olduğunu söylüyor.
Ermenistan–Azerbaycan barış sürecine ilişkin olarak Vartanyan, son Washington mutabakatlarını önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriyor, ancak onlarca yıllık ayrılık ve güvensizliğin kalıcı barışın tabanda somut kazanımlar gerektirdiğini vurguluyor - açık altyapı, ticaret ve sınır bölgelerinde yaşam koşullarının iyileşmesi gibi. ABD ve AB’nin rolleri, diyor, gerekli finansman ve siyasi irade sağlanırsa belirleyici olabilir; Türkiye’nin tutumu ve hâlen kapalı sınır da kilit değişkenler arasında yer alıyor.
