Azerbaycan’da kanser hastalarının tetkik ve tedavi masraflarının zorunlu sağlık sigortası (ZSS) kapsamında karşılanması uzun süredir tartışılıyor. Ülke mevzuatı bu alanda bir dizi düzenleme öngörüyor.
2006-2010 yıllarında uygulanan “Onkoloji Hastalarının Temel Antitümör İlaçlarıyla Temini İçin Tedbirler Programı” çerçevesinde, belirli ilaçlar hastalara ücretsiz veriliyor.
2006 tarihli “Onkolojik Yardım Hakkında” Kanunun 4.3 maddesine göre, Azerbaycan vatandaşları, devlet kurumlarında kanser tedavisi ve muayenesinden bütçe kapsamında ücretsiz yararlanma hakkına sahip. Aynı kanunun 12.1 maddesi, kanser hastalarının tetkik ve tedavisinin devlet bütçesinden finanse edildiğini teyit ediyor. 2007’den bu yana bu amaçla bütçeden fon ayrılıyor.
2024 yılında, Ulusal Onkoloji Merkezi’nin ihtiyaçları için devlet bütçesinden 650 bin manat tahsis edildi. Ayrıca bu yıl kanser hastalarının muayene, tedavi, rehabilitasyon, ilaç temini ve teknik altyapının iyileştirilmesi için toplam 48,3 milyon manat öngörüldü. Bu rakamlar “Azerbaycan Cumhuriyeti 2024 Devlet Bütçesinin Uygulanmasına Dair Yıllık Rapor”da yer alıyor.
2022-2026 Sosyo-Ekonomik Kalkınma Stratejisi’ne göre, Cumhurbaşkanı’nın talimatıyla, ZSS Devlet Ajansı ile Sağlık Bakanlığı’nın 2026 yılına kadar kanser hastalığında erken teşhis oranını yüzde 45’e çıkarması gerekiyor.
Ancak birçok kişi için devletin hangi işlemleri karşıladığı hâlâ net değil.
Zorunlu Sağlık Sigortası Devlet Ajansı Basın Servisi’nden yapılan açıklamada, “Onkolojik Yardım Hakkında” Kanuna göre Sağlık Bakanlığı’na bağlı kamu hastanelerinde kanser hastalarına sunulan sağlık hizmetlerinin bütçeden finanse edildiği belirtildi. ZSS kapsamında, kanser öncesi durumların erken teşhisi için fonksiyonel, radyolojik, laboratuvar ve endoskopik tetkikler karşılanıyor. Bunlar arasında ultrason, mamografi, biyopsi, tümör belirteçleri, PAP testi, röntgen, histeroskopi, BT, MR, sistoskopi, kolonoskopi ve diğer tetkikler bulunuyor.
Bu uygulamaların amacı, kanser öncesi durumları erken tespit edip zamanında tedavi ederek kötü huylu tümörlerin gelişimini önlemek. Ayrıca ZSS, bazı iyi huylu tümörlerin cerrahi olarak alınmasını da kapsıyor.
Ajans, ayrıca bazı onkolojik hizmetlerin ZSS paketine dahil edilmesi için ilgili kurumlarla görüşmelerin sürdüğünü açıkladı. Mevcut durum, tıbbi istatistikler, mali yük ve bütçe olanakları analiz ediliyor.
Devlet İstatistik Komitesi’ne göre, geçen yıl Azerbaycan’da toplam 73.875 kanser hastası kayıtlara geçti; bunların 28.098’i erkek, 45.777’si kadındı. Aynı dönemde kötü huylu tümörler nedeniyle 9.681 kişi hayatını kaybetti.
