Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Üçüncü Komitesi, Azerbaycan’ın girişimiyle hazırlanan ve kayıp kişilere ilişkin bir karar tasarısını oydaşmayla kabul etti. Metinde bireysel, toplu ve kitlesel mezarlara ilk kez açıkça atıfta bulunuldu.
“Kayıp Kişiler” başlıklı karar, BM Genel Kurulu’nun 81. oturumu sırasında komitenin 10 Kasım’daki 41. genel kurul toplantısında kabul edildi. Vesti Baku’nun aktardığına göre A/C.3/81/L.24 numaralı belgeye farklı bölgelerden 63 ülke ortak sunucu oldu.
Azerbaycan bu girişimi ilk kez 2002 yılında gündeme getirmişti. Kararın son sürümü, devletlerin uluslararası insancıl hukuk kapsamındaki yükümlülüklerini yeniden teyit ediyor; silahlı çatışmaların taraflarını kaybolmaları önlemeye ve kayıp kişilerin akıbetini belirlemeye çağırıyor.
Mezar Yerleri ve Barış Süreçlerine İlişkin Yeni Hükümler
Karar, kişilerin bulunması ile mezar yerlerinin tespit edilmesi, kimliklendirilmesi, haritalanması ve korunması konularında iş birliği yapılmasını tavsiye ediyor. Metin, bireysel, toplu ve kitlesel mezarları ilk kez ayrı ayrı adlandırıyor.
Bir diğer yeni hüküm, kayıp kişiler meselesinin barış görüşmelerine, çatışma sonrası çalışmalara ve daha geniş barış inşası tedbirlerine dâhil edilmesini istiyor.
Metinde kara mayınları, patlamamış mühimmat ve el yapımı patlayıcıların arama çalışmalarını engelleyebileceği de belirtiliyor.
Karar, kayıp kişilerle bağlantılı uluslararası insancıl hukuk ihlallerinde cezasızlığın sona erdirilmesi gerektiğini vurguluyor. Bununla birlikte, uluslararası siyasi nitelikteki bu karar tek başına herhangi bir devletin ya da kişinin suçluluğunu belirlemiyor.
BM Genel Sekreteri’nden Rapor İstendi
Metin, BM Genel Sekreteri’nden uygulamaya ilişkin ayrıntılı bir raporu İnsan Hakları Konseyi’ne ve Genel Kurul’a sunmasını istiyor.
Karar ayrıca BM organlarının katılımıyla gayriresmî üst düzey bir toplantı ve ardından etkileşimli diyalog düzenlenmesini öngörüyor.
Kabul, Azerbaycan’ın girişiminde yeni bir aşamaya işaret ediyor. Bakü daha önce BM’yi kayıp kişilerin aranmasında ve mezar yerlerine ilişkin bilgilerin sağlanmasında daha etkin rol almaya çağırmıştı.
Kaynak: AZE.US


