İran Kültürel Miras Bakan Yardımcısı Anuşiravan Mohseni, Tahran’daki Azerbaycan Büyükelçiliği’ne düzenlenen silahlı saldırının Azerbaycanlı ziyaretçilerin sayısında büyük düşüşe yol açtığını — tahmini 1,8 milyon turist — kabul etti.
Basın toplantısında konuşan Mohseni şöyle dedi: “2019’da ülkemiz 9,8 milyon turisti ağırladı. Pandemi ertesi yıl rakamları düşürdü. Ancak büyükelçilikte bir Azerbaycan vatandaşına yönelik olayın sonucunda, Azerbaycan’dan 1,8 milyon turisti kaybettik.”
Atıf, 27 Ocak 2023’te İran vatandaşı Yasin Hüseynzade’nin Tahran’daki Azerbaycan Büyükelçiliği’ne saldırı tüfeğiyle saldırmasına yönelikti. Hüseynzade, güvenlik amiri Orhan Askerov’u öldürdü ve korumalar Vasif Tagiyev ile Mahir İmanov’u yaraladı. Saldırının ardından Azerbaycan, büyükelçiliğin faaliyetlerini askıya alıp personelini ve ailelerini 29 Ocak 2023’te tahliye etti.
Azerbaycan Devlet Güvenlik Servisi soruşturma başlatırken, Bakü kurbanları onurlandırdı. Askerov, Şehitler Hiyabanı’nın ikinci bölümünde defnedildi ve ölümünden sonra “Vatan Uğrunda” madalyası verildi. Tagiyev birinci derece “Cesaret” nişanı alırken, İmanov’a da “Vatan Uğrunda” madalyası takdim edildi.
Büyükelçilik bir yıldan fazla kapalı kaldı. İkili görüşmelerin ardından 15 Temmuz 2024’te yeni bir yerde yeniden açıldı ve diplomatik personel görevine Tahran’da döndü.
Saldırgan Hüseynzade, iki yıl süren yargılamanın ardından idam cezasına çarptırıldı. İran Yüksek Mahkemesi kararı onadı ve Adalet Bakanlığı’na göre 21 Mayıs 2025’te asılarak infaz edildi.
Turizmdeki kayıp, saldırının diplomasi ötesine taşarak doğrudan halklar arası bağları etkilediğini gösteriyor. Olaydan önce Azerbaycanlı turistler, İran’ın en sık ziyaretçileri arasındaydı ve konaklama ile perakende sektörlerine katkı sağlıyordu.
Şimdilik İranlı yetkililer, zararın kolay onarılamayacağını kabul ediyor. Büyükelçiliğin yeniden açılmasının güveni — ve seyahat akışını — geri getirip getirmeyeceği ise belirsiz.
