ABD Kongresi’nin her iki kanadının Demokratların kontrolüne geçmesi, Azerbaycan’ın Washington’a yaklaşımını yeniden düzenlemesini, TRIPP ulaşım projesini hızlandırmasını ve Ermeni lobi gruplarından gelebilecek daha güçlü baskıya hazırlanmasını gerektirecek. Azerbaycanlı dış politika uzmanı Farhad Mamedov bu değerlendirmeyi yaptı.
Uluslararası İlişkiler Analiz Merkezi Başkan Yardımcısı Mamedov, görüşlerini Rasim Babayev’in YouTube programına verdiği röportajda dile getirdi. Açıklamalarını Vesti Baku aktardı.
Demokratlar 3 Kasım’daki ara seçimlerde Temsilciler Meclisi ile Senato’nun kontrolünü kazanarak Başkan Donald Trump’ın görev süresinin son iki yılında bölünmüş bir yönetim tablosu oluşturdu. Yeni Kongre 3 Ocak 2027’de göreve başlayacak.
907. Madde ve Bakü üzerindeki baskı
Mamedov’a göre Azerbaycan açısından en önemli sonuçlardan biri, Özgürlüğü Destekleme Yasası’nın Azerbaycan hükümetine doğrudan ABD yardımını kısıtlayan 907. maddesinin tamamen yürürlükten kaldırılmasının daha da zorlaşması olabilir.
Kısıtlamanın askıya alınmasının, bütünüyle kaldırılması anlamına gelmediğini vurgulayan Mamedov, Ermeni savunuculuk gruplarının Kongre’deki yeni çoğunluğu ABD-Azerbaycan ilişkilerine ek koşullar getirmek için kullanmaya çalışacağını söyledi.
Bu talepler arasında Azerbaycan’da tutulan Ermeni mahkûmların serbest bırakılması ile Ermenistan-Azerbaycan barış sürecine ilişkin konular bulunabilir. Trump yönetimi barış sürecini ilerletmek istese bile, bu tür girişimler ikili işbirliğini zorlaştırabilir.
“Maksimum plan”dan “minimum plan”a
Mamedov, Bakü’nün kısa vadeli diplomatik önceliklerini yeniden değerlendirmesi gerektiğini belirtti. 907. maddenin tamamen kaldırılması ana hedeflerden biriyse, artık daha gerçekçi amaç ABD-Azerbaycan stratejik ortaklığını daha sağlam kurumsal temellere oturtmak olabilir.
Bu yaklaşım, işbirliğinin kapsamını genişletmeyi ve Washington’da yeniden iktidar değişse bile kolayca geri çevrilemeyecek kalıcı mekanizmalar kurmayı gerektiriyor. Mamedov’a göre Azerbaycan, Trump’ın görevde kalan iki yılını varılan anlaşmaları güvence altına almak için kullanmalı.
TRIPP ve barış süreci
Mamedov, Trump yönetimi ulaşım girişimine bağlılığını sürdürürken TRIPP’in uygulanmasının hızlandırılması gerektiğini de söyledi. Ermenistan hükümetinin de projeyi geri döndürülemez hâle getirmekte çıkarı bulunduğunu belirtti.
Washington’ın Ermenistan-Azerbaycan barış anlaşmasına verdiği desteği terk etmesini beklemiyor. Temel meselelerin Bakü ile Erivan arasında, üçüncü taraf arabuluculuğu olmadan doğrudan görüşüldüğünü; ancak Kongre’nin ABD tarafında ek siyasi engeller çıkarabileceğini kaydetti.
Çin, Ukrayna ve İran
Mamedov, seçim sonucunun daha geniş ABD dış politikasını da etkileyebileceğini söyledi. Pekin’in Trump’ın zayıflayan siyasi konumunu hesaba katacağını ve bunun başkanın Çin’le uzun vadeli anlaşmalar yapma kabiliyetini azaltacağını öngördü.
ABD, Çin ve Rusya arasında küresel nüfuz alanlarının bölüşülebileceği senaryolarını ise gerçekçi bulmadı.
Ukrayna konusunda, Demokratların güçlenmesi ve Kiev’e destek vermesinin, Trump’ın tercih ettiği koşullarda bir uzlaşmayı daha zor hâle getirebileceğini söyledi.
İran’a ilişkin değerlendirmesinde, yeni Kongre göreve başlamadan önce ABD’nin yeni saldırılar düzenleyebileceğini dışlamadı. Bununla birlikte hiçbir kararın kesin olmadığını ve bölgedeki bazı hükümetlerin daha fazla tırmanmayı önlemek istediğini vurguladı.
Bakü neden Hindistan’a yaklaşıyor?
Mamedov, Azerbaycan’ın Hindistan’la ilişkileri normalleştirme çabasının Pakistan’la stratejik ortaklıktan geri adım olarak yorumlanmaması gerektiğini söyledi.
Bakü’nün Şanghay İşbirliği Örgütü ve BRICS’te yaşanan sürtüşmeler dahil Yeni Delhi’yle anlaşmazlıkları çözmek, aynı zamanda siyasi gerilim dönemlerinde de devam eden ekonomik bağları korumak istediğini belirtti.
Azerbaycan’ın Türkiye ve Pakistan’a karşı Hindistan, İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs’tan oluştuğu ileri sürülen bir eksene katılabileceği iddialarını da reddetti.
Rusya ve Türk Devletleri Teşkilatı
Mamedov, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in Rusya’nın Türk Devletleri Teşkilatına katılabileceği yönündeki önerisine de değindi. Kazakistan’ın bu fikri Moskova’nın talebiyle gündeme getirmiş olabileceğini, ancak açıklamanın bir üyelik sürecinin başladığı anlamına gelmediğini söyledi.
Dil temelli üyelik ölçütleri ile diğer pratik engellerin, siyasi bir öneriyle uygulanması arasında önemli bir mesafe bıraktığını kaydetti.
Mamedov’un temel değerlendirmesine göre Kongre’nin Demokratların kontrolüne geçmesi, Washington’ın Azerbaycan’la işbirliğini bırakacağı anlamına gelmiyor; fakat Bakü’nün ilişkiyi yönetmek zorunda olduğu koşulları değiştiriyor. Uzman, önümüzdeki iki yıl için önceliklerin stratejik ortaklığı güçlendirmek, TRIPP’i ilerletmek ve ikili gündemi ek siyasi koşullara karşı daha dayanıklı hâle getirmek olması gerektiğini söyledi.
AZE.US kaynağı: Democratic Congress Will Force Azerbaijan to Adjust U.S. Strategy, Analyst Says
