Azerbaycanlı milletvekili Rasim Musabekov, Ermenistan’ın Kollektif Güvenlik Antlaşması Örgütü’yle çalışma ilişkisini büyük ölçüde kestiğini ancak hukuken üye kalmayı sürdürdüğünü söyledi. Musabekov’a göre bu durum Moskova’yı kolay bir çözümü bulunmayan bir çıkmazla karşı karşıya bırakıyor.
Musabekov değerlendirmeyi Rusya-Ermenistan ilişkilerinin geleceğinin ele alındığı ARB24 röportajında yaptı. KGAÖ üyeliğinin Erivan açısından siyasi ve askeri önemini fiilen kaybettiğini belirtti.
Musabekov’a göre Moskova başlangıçta Başbakan Nikol Paşinyan hükümetinin iktidarı kaybetmesini bekliyordu. Rus yetkililer, seçim ya da protestolar yoluyla hükümet değişikliğinin Ermenistan’ı örgüte tam katılıma döndürebileceğini düşünüyordu. Ancak bu beklenti gerçekleşmedi.
Ermenistan KGAÖ faaliyetlerine katılımını dondurdu, örgütün etkinliklerine temsilci göndermeyi bıraktı ve mekanizmalarından uzaklaştı. Buna karşılık resmi ayrılma bildirimi yapmadı; böylece gelecekteki üyeliği belirsiz kaldı.
Moskova neden çıkmazda?
Musabekov, Ermenistan’ın örgütün yükümlülüklerini görmezden gelirken KGAÖ üyesi olarak kalmasına izin verilmesinin diğer üyeler açısından sorunlu bir örnek oluşturduğunu söyledi.
Bir ülke örgütten ayrılmadan taahhütlerini fiilen yerine getirmeyebiliyorsa, başka üyelerin de ileride aynı yolu izleyebileceğini belirtti. Bunun KGAÖ’nün iç disiplinini ve etkinliğini zayıflatacağını savundu.
Moskova’nın önünde kolay bir çözüm bulunmadığını söyleyen Musabekov, Ermenistan hükümetinin tam işbirliğine dönme niyeti göstermediğini, ancak resmi çıkışı tamamlamak için de acele etmediğini kaydetti.
Paşinyan neden resmen ayrılmıyor?
Musabekov, Erivan’ın temkinli tutumunu öncelikle ekonomik çıkarlarla ilişkilendirdi.
Ermenistan ekonomisinin blokla bağlarına önemli ölçüde bağımlı olduğunu ve bu nedenle Avrasya Ekonomik Birliği üyeliğini korumak istediğini söyledi.
Ermeni makamlarının KGAÖ’den resmi ayrılmanın Rusya’yla ilişkiler ve diğer entegrasyon yapılarındaki üyelik üzerindeki olası siyasi sonuçlarını da değerlendirdiğini belirtti.
Güvenlik alanında ise Erivan’ın artık KGAÖ’nün kolektif mekanizmalarına güvenmediğini söyledi.
Ermenistan’ın Rusya’yla ilişkilerinin ikili anlaşmalarla düzenlenen bölümlerini korumayı tercih ettiğini belirten Musabekov, Erivan’ın uzun süredir KGAÖ’nün diğer üyelerinin çoğunu Azerbaycan’a daha yakın görünen tutumlarla ilişkilendirdiğini kaydetti.
İndirimli Rus silahları artık teşvik değil
Ermenistan’ın KGAÖ üyeliğinden daha önce elde ettiği pratik avantajlardan biri, Rus silahlarına ayrıcalıklı koşullarla erişimdi.
Musabekov, bu silahların ihracat fiyatlarından önemli ölçüde düşük olan Rusya iç pazar fiyatlarıyla sağlanabildiğini söyledi.
Rusya’nın Ukrayna’ya karşı geniş çaplı savaşı başlatmasının ardından durum değişti. Musabekov’a göre Rus savunma sanayisi artık kendi silahlı kuvvetlerine öncelik veriyor ve diğer ülkelere tedarik imkânı sınırlanıyor.
Bu nedenle Ermenistan’ın örgütte aktif kalmasını sağlayan önemli teşviklerden biri ortadan kalktı.
Musabekov, Erivan’ın yaklaşımını “Siyasi destek yok, askeri destek yok, düşük fiyatla silah alma imkânı yok. O halde bu örgüte neden ihtiyaç var?” sözleriyle özetledi.
Ayrılık yeni güvenlik riski yaratır mı?
Ermenistan’daki bazı muhalefet çevreleri KGAÖ’den kesin ayrılığın ülke için ek güvenlik riskleri yaratabileceğini savunuyor.
Musabekov bu değerlendirmeye katılmadı. Örgütün Ermenistan’a artık etkili güvenlik garantileri sağlamadığını, dolayısıyla resmi ayrılığın pratikte büyük bir fark yaratmayacağını söyledi.
KGAÖ’yle bağların kopmasına karşı çıkan ancak üyeliğin gerçek yararlarını ikna edici biçimde açıklamayan eleştirmenleri de sorguladı.
Musabekov’a göre Ermenistan-KGAÖ krizi geçici bir anlaşmazlığın ötesine geçti. Erivan, Rusya liderliğindeki kolektif güvenlik sistemine fiilen katılmayı bıraktı; hukuki üyeliğini ise ağırlıklı olarak siyasi ve ekonomik temkin nedeniyle koruyor.
Ermenistan örgütten resmen ayrılmış değil. Erivan ile Moskova’nın bundan sonra atacağı adımlar belirsizliğini koruyor.
Kaynak: Vesti Baku.
AZE.US’taki İngilizce aslı: Armenia Has Effectively Left the CSTO, but Moscow Lacks a Clear Response, Lawmaker Says.
