Güney Kafkasya bugün onlarca yıldır olmadığı kadar istikrarlı görünüyor, ancak bölgedeki güç dengesi değişiyor, diyor Rus analist Stanislav Priçin - Dünya Ekonomisi ve Uluslararası İlişkiler Enstitüsü (IMEMO) Orta Asya Sektörü Başkanı ve Valday Kulübü uzmanı.
Sputnik Ermenistan’a konuşan Priçin, Rusya’nın “olumlu eğilimler” gördüğünü ancak Ermenistan ile Azerbaycan arasında başlıca arabulucu konumunu kaybettiğini belirtti. “Şu anda Gürcistan ile ilişkiler muhtemelen yıllardır olmadığı kadar pragmatik ve öngörülebilir,” dedi.
“Temel dinamikler Ermenistan–Azerbaycan–Rusya üçgeninde. Hem Erivan hem de Bakü, Moskova ile stratejik etkileşimi eşzamanlı olarak azaltıyor. Yine de bu durumda bile istikrar çerçevesi, Rusya’nın aracılığıyla İkinci Karabağ Savaşı sonrasında imzalanan belgelere dayanıyor.”
‘Trump Yolu’ İkilemi
Priçin, hem Ermenistan hem de Azerbaycan için şu anda ABD Başkanı Donald Trump’ın arabulucu rolünün daha avantajlı olduğunu belirtti. Ancak barış sürecine şüpheyle yaklaştı: “Bunlar bağlayıcı olmayan deklarasyonlar. Siyasi iradenin süreci ilerletebileceğine dair umut var, fakat şu ana kadar ayrıntılardan yoksun.”
Özellikle Ermenistan’ın Sünik bölgesinden geçmesi öngörülen “Trump Yolu” koridorunu eleştirdi ve bunu Panama veya Süveyş kanallarıyla karşılaştırdı.
“Ermenistan topraklarının 99 yıllığına kiralanması, özellikle İran sınırındaki hassas bölgede egemen kontrolün kaybı anlamına gelir. Eğer işletmeciler Amerikalı olursa, güzergâh muhtemelen Rus, Çin ve İran mallarına kapalı olur. Bu, Bakü ya da Erivan’ın gerçek hedefi olamaz.”
Priçin, Azerbaycan’ın Nahçıvan’a engelsiz bir bağlantı istediğini, Ermenistan’ın ise toprak kontrolünü korumakta ısrar ettiğini söyledi.
“Bu durum yorumlarda boşluklar yaratıyor ve uzmanlar için bu koridorun tam olarak nasıl işleyeceği belirsizliğini koruyor,” diye ekledi.
Rusya’nın Rolü: Arabuluculuktan ‘Hibrit Donmaya’
Bir zamanlar müzakerelerin merkezinde olan Moskova artık kenarda kalıyor. Priçin, Rus diplomasisinin barış sürecinden dışlanmaya karşı “kıskançlık” gösterdiğini kabul etti.
Yine de Rusya’nın Güney Kafkasya’dan çekilmediğini savundu: “Ermenistan ile ticaret son dönemde düştü, ancak bunun çoğu yaptırımlara bağlı yeniden ihracatla ilgiliydi. Rusya, Ermenistan’ın ana yatırımcısı olmaya devam ediyor ve Avrupa, Ermeni mallarına pazarlarını açmaya pek niyetli değil.”
Azerbaycan’la ise bağların daha dayanıklı kaldığını söyledi: “Diplomatik ilişkiler siyasi düzeyde donmuş durumda, ancak ortak komisyonlar düzenli olarak toplanıyor, ticaret hacmi artıyor ve taraflardan hiçbiri büyük projelerden çekilmiyor. Buna ben ‘hibrit donma’ diyorum.”
“Trump Rotası”na ilişkin belirsizliğe rağmen Priçin, bölgenin çatışmadan uzaklaşıp temkinli bir pragmatizme yöneldiğini söyledi. Bölgesel koridorların açılmasına yönelik niyetin bile “başlı başına olumlu bir adım” olduğunu vurguladı.
