Rusya, Güney Kafkasya’da Nüfuzu Azalırken Suçu Batı’ya Yüklüyor Azerbaycan ile Ermenistan Güney Kafkasya’da iş birliğinin yeni formatlarını şekillendirmeye başlarken, Moskova bölgeye Batı’nın müdahale ettiğini bir kez daha öne sürdü.
Rusya Duması BDT İşleri Komitesi Birinci Başkan Yardımcısı Viktor Vodolatski, Avrupa Birliği ile Avrupa istihbarat servislerinin sözde Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan’ın “devlet olma vasfını zayıflatmayı” ve onları dışarıdan yönetilen bir “sürüye” dönüştürmek için “tarihî köklerini eritmeyi” hedeflediğini iddia etti. Ancak bu söylemi daha geniş siyasi bağlamdan bağımsız değerlendirmek güç.
Evet, Bakü ile Brüksel arasındaki ilişkiler zaman zaman inişli çıkışlı oldu – Avrupa kurumları değerlendirmelerinde yer yer sert bir dil kullandı. Peki bu, AB’nin gerçekten Azerbaycan’ın egemenliğini zayıflatmayı amaçladığı anlamına mı geliyor? Yoksa bu suçlamalar, nüfuzunun daraldığını izleyen Rusya’nın – bölgeden çekilirken – şüphe yayma yönündeki bir başka girişimi mi?
Siyaset analisti Ferhad Memmedov, Minval Politika’ya yaptığı değerlendirmede, bu ifadelerin Rusya’nın yeni jeopolitik düzende etkin bir aktörden çok gözlemci konumunu yansıttığını söylüyor. “Washington’daki görüşmenin – Cumhurbaşkanları İlham Aliyev ile Nikol Paşinyan’ın, ABD Başkanı Donald Trump’ın arabuluculuğunda ortak bir açıklama yayımladığı – ardından Azerbaycan-Ermenistan temaslarında yeni bir aşama başladı,” diyen Memmedov, “Özünde, ABD’nin yalnızca tek bir unsurda – ulaştırma hatlarının yeniden açılması projesinde – yer aldığı ikili bir formattır,” diye ekledi.
Ona göre bu çerçeve, herhangi bir dış güce – ABD de dâhil – hakem ya da garantör rolü atfetmeden iki ülke arasındaki doğrudan diyaloğa dayanıyor.
Memmedov, Avrupa Birliği’nin de rolü olduğunu ancak bunun farklı bir düzeyde gerçekleştiğini vurguladı: istikrara ilgi duyan diplomatik ve ekonomik bir ortak olarak. AB’nin, bölgesel aktörlerin yerini almaya çalışmadığını; imzalanacak bir antlaşmayla de jure hâle gelene kadar fiilî barışı desteklemeyi hedeflediğini söyledi.
“AB’nin istikrarın korunmasına yardımcı olmak için hem kaynakları hem de ilgisi var,” diye açıkladı. “Katılımı yıkıcı değil; barış sürecini tamamlayıcı nitelikte.”
Analist, Moskova’nın Batı’ya yönelttiği suçlamaların, Rusya’nın başlıca müzakere platformlarının dışında kalmasının ardından yoğunlaştığına dikkat çekti.
Bugün Bakü ile Erivan arasındaki arabuluculuk başka aktörlere ait; Rusya ise tarafların beklentilerini karşılayabilecek net ya da cazip bir stratejiden yoksun.
“Rusya ne somut bir şey önerebiliyor ne de Azerbaycan ya da Ermenistan’ın ilgisini çekecek şekilde tutarlı bir pozisyon ortaya koyabiliyor,” dedi Memmedov.
Şunu vurguladı: Azerbaycan, hem iç politikasında hem de Ermenistan’la barış sürecinde dış aktörlerin dâhil oluşunu kendi şartlarıyla yönetebilecek egemenliğe sahip.
“Bakü uluslararası angajmanı bizzat ayarlıyor. Ne AB ne de ABD, Azerbaycan’ın ulusal çıkarlarına aykırı senaryolar dayatabilir.
Dolayısıyla, devletliğine yönelik tehdit iddiaları ciddiye alınacak türden değil,” diye sözlerini tamamladı.
Nihayetinde, Güney Kafkasya’daki Batı kaynaklı “altını oyma” söylemi, bir güvenlik uyarısından çok Rusya’nın sönümlenen etkisine yönelik retorik bir ikame gibi görünüyor.
Gerçekte, bölgesel dinamikler çok daha karmaşık – ve slogandan değil, serinkanlı analizden besleniyor.
