Afganistan’daki az bilinen Azerbaycan Türkü topluluğu kimliğini koruyor

Afganistan’ın batısında yaşayan ve Azerbaycan’la tarihî bağları bulunan bir Türk topluluğu, dilini ve geleneklerini kuşaklar boyunca korumayı sürdürüyor.

Şarkiyatçı Ruslan Süleymanov’un araştırmasına göre topluluk, İran ve Türkmenistan sınırlarına yakın Herat vilayetinde yoğunlaşıyor. Kendilerini “Mervli” veya “Merviler” olarak adlandıran topluluk üyeleri, köklerini kadim Merv şehrine bağlıyor ve Azerbaycan’ı tarihî vatanları olarak görüyor. Süleymanov, topluluğu belgelemek amacıyla Afganistan’a gitti ve bulgularını CBC TV Azerbaijan’a verdiği röportajda anlattı.

Merviler Herat’ta ve Şakiban dâhil çevredeki yerleşimlerde yaşıyor. Topluluğun Fransa, ABD, Rusya, İran ve başka ülkelerde de diasporası bulunuyor. Araştırma sırasında düzenlenen bir video konferans, farklı ülkelerde yaşayan topluluk üyelerini bir araya getirdi.

Afganistan’daki Azerbaycan Türkü toplulukları arasında yerel olarak “Ovşar” adıyla bilinen Afşarlar, Bayatlar ve Kızılbaşlar da bulunuyor. Bu grupların bir bölümü Safeviler döneminde bölgeye göç etti. Süleymanov, resmî bir nüfus sayımıyla doğrulanmamakla birlikte, söz konusu toplulukların Afganistan’daki toplam nüfusunun yaklaşık 2 milyon olabileceğini belirtti. Mervilerin sayısının ise on binlerle ifade edildiğini tahmin etti.

Mervilerin çoğu, Türkmenceye yakın bir Türk dilini konuşmayı sürdürüyor. Süleymanov’a göre Azerbaycan televizyonlarını izliyor ve Azerbaycan’ı ziyaret etmeye büyük ilgi duyuyorlar. Toplulukta doktorlar, mühendisler, akademisyenler, kamu görevlileri ve çiftçiler yer alıyor; aile bağları kimliğin korunmasında merkezi rol oynuyor.

Azerbaycan, Şubat 2024’te Kabil’de büyükelçilik açtı. Özellikle Afşar toplulukları arasında Azerbaycan Türkçesi kursları desteklenirken Büyükelçi İlham Memmedov da yerel ailelerle temasını sürdürdü. Süleymanov, benzer kursların ileride Herat’ta da açılabileceğini ve Azerbaycan’da eğitim imkânları oluşturulabileceğini söyledi. Topluluktan bazı gençler hâlihazırda Türkiye’de öğrenim görüyor.

Taliban’ın Ağustos 2021’de yeniden iktidara gelmesinin ardından parlamentonun feshedilmesi ve siyasi partilerin yasaklanması, birçok etnik azınlığı sınırlı temsil imkânıyla bıraktı. Süleymanov, Mervileri özel olarak hedef alan bir kampanya gözlemlemediğini, ancak topluluğun Afganistan genelindeki ekonomik, etnik, dinî ve siyasi baskılardan etkilendiğini belirtti.

Herat’taki Merviler ağırlıklı olarak Sünni; Kabil’deki Afşarların önemli bir bölümü ise Şii. Başka bölgelerde yaşayan bazı Merviler de Şii olmakla birlikte, mezhepsel dağılıma ilişkin güvenilir istatistik bulunmuyor.

Afganistan’daki insani kriz, uluslararası yardımların azalması, gıda güvensizliği, çocuk yaşta evlilikler ve kız çocuklarının eğitimine getirilen kısıtlamalar göçü hızlandırdı. Süleymanov’a göre topluluğun kimliğinin uzun vadede yaşaması, genç kuşakların dili korumasına ve aralarındaki bağları sürdürmesine bağlı olacak.

Herat projesi, Süleymanov’un yaklaşık üç yıl önce Kabil’de çektiği “Kızılbaş-Afşarlar: Tarihin Canlı Tanıkları” belgeselinin devamı niteliğinde.

İlk kaynak: Vesti Baku

AZE.US’taki İngilizce orijinal: Afghanistan’s Little-Known Azerbaijani Community Preserves Turkic Roots

En sonuncu

Azerbaycan’da rüzgâr enerjisi üretimi 13 katı aştı

Azerbaycan’daki rüzgâr enerji santralleri, 2026 yılının ocak-ekim döneminde 960,3...

Azerbaycan’da 9. sınıf sonrası kolejlere kabul sınırlandırılabilir

Azerbaycan, kolej sistemini yeniden yapılandırmaya hazırlanıyor. Plan kapsamında kolejlerin...

Ağdam kentinin nüfusu 2027 ortasına kadar 10 bin artabilir

Ağdam rayonunun nüfusu 8 bin 300’e ulaştı. Ağdam kentinin...

S&P, Azerbaycan İş Geliştirme Fonu’nun görünümünü pozitife yükseltti

S&P Global Ratings, Azerbaycan İş Geliştirme Fonu’nun uzun vadeli...

Azerbaycan 2027’de hektar başına 1.120 manata kadar tarım desteği verecek

Azerbaycan, 2027'de ürün desteklerini kullanılan teknoloji ve tohum türüne...

İskandaryan: Ermenistan Rusya’dan vazgeçemez

Ermeni siyaset bilimci Aleksandr İskandaryan, Ermenistan’ın Rusya’yla ilişkilerinin kriz...

İsazade: Demokratların dönüşü Güney Kafkasya gerçeklerini değiştirmez

Azerbaycanlı siyaset analisti Azad İsazade, ABD’de Demokrat Parti’nin yeniden...

TRIPP müzakereden uygulamaya geçiyor: Sırada ne var?

Uluslararası Barış ve Refah için Trump Rotası (TRIPP), Azerbaycan...

Ayda 100 manatlık altın birikimi servet oluşturabilir mi?

Azerbaycan’da birçok kişinin mali zorluk yaşamasının tek nedeni düşük...

Azerbaycan’da yılan balığı satışı yasak mı?

Bakü pazarlarında yılan balığının mevsimlik satışı başladı. Düzenli talebe...

Yeni Yalta olmadı: Üç lider, bir fotoğraf ve barış yok

AZE.US Yayın Kurulu Donald Trump, Vladimir Putin ve Şi Cinping...

Zengezur Koridoru: Moskova ve Tahran’ın çekindiği yol

Vesti Baku Yayın Kurulu Zengezur Koridoru henüz açılmadı, ancak çevresindeki...

Simonyan: Anayasa değişikliğinden günler sonra barış anlaşması imzalanabilir

Ermenistanlı yetkili Alen Simonyan, Ermenistan Anayasası’nın değiştirilmesinden birkaç gün...

Hazar Denizi neden çekiliyor, durdurulabilir mi?

Hazar Denizi’ndeki su seviyesinin düşmesinde başlıca rolü iklim değişikliği...

Kushner: Moskova, Ukrayna için 5. Madde benzeri garantileri görüşmeye hazır

ABD temsilcisi Jared Kushner, Moskova’nın savaş sonrası Ukrayna için...

Haberler

Moskova forumunda Karabağ için “bağımsızlık” söylemi yeniden gündeme geldi

Moskova’da düzenlenen bir forumda Ermeni bir siyasetçinin yaptığı açıklamalar,...

Azerbaycan ve Almanya 10 yeni anlaşma hazırlıyor

Azerbaycan ile Almanya 10 yeni belge üzerinde çalışıyor, ikili...

Azerbaycan, Gürcistan ve Kazakistan Orta Koridor’da 30 milyon ton hedefliyor

Azerbaycan, Gürcistan ve Kazakistan, Orta Koridor’daki yük hacmini 2029’a kadar 30 milyon tona çıkarmayı hedefleyen ortak bir plan hazırladı.

Putin ve Trump Çin’de ayrı görüşme yapacak

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ABD Başkanı Donald...

Azerbaycan’ın net finansal varlıkları 109,88 milyar manata ulaştı

Azerbaycan’ın devlet finansal varlıkları ile yükümlülükleri arasındaki fark, 1 Ekim 2026 itibarıyla 109,88 milyar manat oldu.

Kushner: Moskova, Ukrayna için 5. Madde benzeri garantileri görüşmeye hazır

ABD temsilcisi Jared Kushner, Moskova’nın savaş sonrası Ukrayna için...

Bir Ermeni Bakü’ye geldi. Azerbaycanlılar Erivan’a ne zaman gidebilecek?

Ermeni kökenli bir dansçının Bakü’ye dönüşü, Azerbaycan-Ermenistan ilişkilerinin bir...

Azerbaycan, İran’dan gelen paramotorda 21 kilogram uyuşturucu ele geçirdi

Azerbaycan sınır muhafızları, İran’dan ülkeye geçen ve 21 kilogram...
spot_img

İlgili Haberler

Popular Categories

spot_imgspot_img