Azerbaycan’da aile içi şiddet mağdurlarının polise başvurmamasının başlıca nedenleri arasında saldırgandan korkma, yakınların baskısı ve çocuklarla ilgili kaygılar yer alıyor.
Psikologlara göre tehdit ve manipülasyon, mağdurların tehlikeli ilişkilerden çıkmasını zorlaştırabiliyor. Bu nedenle etkili yardım hem hukuki koruma hem de psikolojik destek gerektirebilir.
Tekrarlanan şiddet ne zaman suç sayılıyor?
Azerbaycan Ceza Kanunu’nun 133.1’inci maddesi, 126 ve 127’nci maddelerde öngörülen ağır ya da daha az ağır yaralanmalara yol açmayan ancak şiddetli fiziksel acı veya psikolojik ıstırap doğuran tekrarlanan darp ve diğer şiddet eylemlerini kapsıyor.
Bu suç için iki yıla kadar ıslah çalışması, özgürlüğün kısıtlanması veya hapis cezası öngörülüyor.
Azerbaycan Anayasa Mahkemesi, 22 Eylül 2026 tarihli kararında 133.1’inci madde kapsamındaki “sistematik” unsurun, tek bir davranış zincirinin parçası olan birbiriyle bağlantılı en az üç olayı gerektirdiğini açıkladı. Yetkililerin şiddetin yoğunluğunu, mağdurun çektiği acının niteliğini ve olayın koşullarını da değerlendirmesi gerekiyor.
Ancak bu, mağdurun yardım istemek için üçüncü saldırıyı beklemesi gerektiği anlamına gelmiyor. İlk veya ikinci olay da eylemin niteliği ve sonuçlarına göre cezai ya da idari sorumluluk doğurabilir.
Koruma kararları ve mahkeme harcı
Azerbaycan mevzuatı kısa ve uzun süreli koruma kararları öngörüyor. Mahkeme, 60 ila 180 gün süreyle uzun vadeli koruma kararı verebiliyor. Bu karar, şiddetin tekrarlanmasını, saldırganın yerini bilmediği mağduru aramasını ve mağduru rahatsız eden diğer davranışları yasaklayabiliyor.
Aile içi şiddet mağdurları, uzun süreli koruma kararı için mahkemeye başvurduklarında devlet harcından muaf tutuluyor. Bu muafiyet 30 Aralık 2025’te yasalaştı.
Yardım için nereye başvurulabilir?
Acil tehlike altındaki kişiler mümkünse güvenli bir yere geçmeli ve polisin 102 çağrı merkezini aramalı.
Yaralanan kişilerin tıbbi yardım alması ve yaraların kayda geçirilmesini sağlaması önemli. Güvenli olduğu ölçüde tehdit mesajları, fotoğraflar, tıbbi kayıtlar ve tanık bilgileri de saklanabilir. Polis başvurusunda yalnızca son olay değil, önceki vakalar da tarihleri veya yaklaşık zamanlarıyla anlatılmalı.
Mevcut hizmetler ve psikolojik danışmanlık hakkında bilgi, Aile, Kadın ve Çocuk Sorunları Devlet Komitesi ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu tarafından kurulan 860 Destek Hattı üzerinden veriliyor. Bakü’de sabit telefondan 860, cep telefonundan veya bölgelerden 012-860 aranabiliyor.
Çocuklarla ilgili korku veya aile baskısı mağdurun korunma hakkını ortadan kaldırmıyor. Yardım talebi, şiddetin daha ağır sonuçlara yol açmasına kadar ertelenmemeli.
Kaynaklar: Vesti Baku; Anayasa Mahkemesi kararı; koruma kararıyla ilgili yasa değişikliği; devlet harcı muafiyeti yasası; 860 Destek Hattı; İçişleri Bakanlığı 102 çağrı merkezi.
AZE.US’taki orijinal haber: Why Domestic Violence Victims in Azerbaijan Often Stay Silent and Where to Get Help
