Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, 1920’de Azerbaycan’ın Sovyetler tarafından ele geçirilmesini bir “işgal” olarak nitelendirdi. Analistler, bu tarihî çerçevelendirmenin Bakü ile Moskova arasındaki kötüleşen ilişkileri yansıttığını söylüyor. Çin ziyaretinden önce verdiği bir röportajda Aliyev, Azerbaycan’ın geçmişini günümüzün jeopolitik gerçekleriyle ilişkilendirdi ve ülkenin egemenliği veya sınırları konusunda asla taviz vermeyeceğini vurguladı. Ayrıca Rusya’nın Ukrayna’daki devam eden savaşını da bir “istila” olarak tanımladı.
Siyasi analist Ramiz Yunus, Bakü’de eski bir devlet yetkilisi, Dmitriy Gordon TV’ye yaptığı açıklamada, sözlerin Azerbaycan-Rusya ilişkilerinde bağımsızlıktan bu yana en düşük noktayı işaret ettiğini söyledi. Yunus, Aliyev’in kullandığı ifadelerin, yaklaşan uluslararası etkinliklerde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile olası karşılaşmaların zamanlaması göz önünde bulundurulduğunda, olağanüstü bir ağırlık taşıdığını belirtti.
“Aliyev net kırmızı çizgiler çizdi,” dedi Yunus. “1920’yi işgal olarak adlandırdı, Ukrayna’yı istilanın kurbanı olarak tanımladı ve Rusya, Batı, Çin, İran ve Brüksel’e Azerbaycan’ın egemenliğinin pazarlık konusu olmadığını gösterdi.”
Tarihsel Hafıza ve Güvenlikte Değişim
Analistler, Azerbaycan’ın tarihsel anlatısının uzun süredir 28 Nisan 1920’yi bir işgal olarak değerlendirdiğini, ancak şimdiye dek bu dilin devlet başkanı tarafından nadiren kullanıldığını vurguluyor. Açıklama, geçen yıl bir Azerbaycan sivil uçağının düşürülmesi ve Bakü’nün düşmanca olarak gördüğü Rus medyası kampanyaları da dahil olmak üzere Moskova ile bir dizi sürtüşmenin ardından geldi.
Yunus, Azerbaycan’ın askeri ve diplomatik manzarasının 2020 İkinci Karabağ Savaşı’ndan bu yana değiştiğinin altını çizdi. “Rusya’nın bugün Azerbaycan üzerinde anlamlı bir baskı aracı yok,” dedi ve Şuşa Bildirgesi, Türkiye ile ittifak, Azerbaycan ordusunun NATO standartlarına göre reformu ve Batı ile bölgesel güçlerle artan ortaklıkları örnek gösterdi.
Bölgesel ve Küresel Sonuçlar
Aliyev’in röportajı ayrıca Bakü’nün bölgesel sorunların bölge ülkeleri tarafından çözülmesi ilkesini yeniden teyit etti. Yunus, bunu, Azerbaycan’ın Karabağ sorununu yabancı müdahalesiz çözmesi ve Ukrayna’ya insani yardım yoluyla devam eden desteğiyle ilişkilendirdi.
Açıklamalar, Aliyev’in Çin’deki etkinliklere katılımından sadece günler önce geldi; burada Putin ile aynı sahneyi paylaşabilir. Yunus, zamanlamanın, olası bir görüşme öncesinde Bakü’nün açık konuşma niyetini vurguladığını söyledi.
“Diplomatik nezaket devam etse bile politika nettir,” diye ekledi. “Azerbaycan egemenliğinden taviz vermeyecek ve Moskova bu gerçeğe uyum sağlamak zorunda kalacak.”
