Dünya Bankası tahminlerine göre Orta Koridor’un tam kapasiteyle geliştirilmesi, Azerbaycan’ın gayrisafi yurt içi hasılasına yaklaşık 1,3 milyar dolar, başka bir ifadeyle yüzde 1,84 oranında katkı sağlayabilir. Ancak bu potansiyelin gerçekleşmesi altyapı, dijital sistemler ve taşımacılık yönetimine yatırım yapılmasını gerektiriyor.
Dünya Bankası’nın Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergâhı’na ilişkin yeni değerlendirmesi, Azerbaycan’daki toplam istihdamın da yüzde 1,5 artabileceğini öngörüyor. Kazancın büyük bölümünün transit gelirlerindeki yükselişten, liman ve demiryolu faaliyetlerinin artmasından ve Orta Asya ile Avrupa arasındaki ticaretin genişlemesinden gelmesi bekleniyor.
Azerbaycan için 1,16 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı
Banka, güzergâhın Azerbaycan bölümünde 2040’a kadar 1,16 milyar dolarlık yatırıma ihtiyaç duyulacağını hesaplıyor. Önerilen yatırım portföyünde Bakü–Alat–Büyük Kesik demiryolunun modernizasyonunun tamamlanması için 260 milyon dolar, kuru liman ağı için 300 milyon dolar ve daha sonraki aşamada hattın kapasitesinin artırılması için 600 milyon dolar yer alıyor.
Planlanan kuru limanların Büyük Kesik sınır kapısı yakınında, genişletilmiş Bakü Limanı terminalinin devamı olarak Bakü’de ve güneyde kurulacak bir lojistik merkezinde yer alması öngörülüyor. Güneydeki tesis, Azerbaycan ve Ermenistan üzerinden Kars’a uzanması planlanan güzergâha hizmet edecek.
Yük hacmi 3,65 kat artabilir
Dünya Bankası modellemesine göre Orta Koridor’daki yük hacmi, 2023’teki 8,8 milyon tondan 2040’ta 32,1 milyon tona çıkarak 3,65 kat artabilir. Hazar Denizi üzerinden taşınan petrol dışı yük miktarının ise 3,5 milyon tondan 15,6 milyon tona yükselerek 4,45 kat artması bekleniyor.
Yoğun geliştirme senaryosunda, Çin’in Çongçing kenti ile Budapeşte arasındaki konteyner teslim süresi mevcut 47–50 günden 18–19 güne düşebilir.
Banka ayrıca Azerbaycan Hazar Deniz Gemiciliği’nin (ASCO) besleyici konteyner gemileri ile Ro-Pax filosunu büyütmesini ve sefer programlarını Kazakistan ve Türkmenistan’daki operatörlerle eşgüdümlü hale getirmesini tavsiye etti. Rapora göre bu adımlar, gemilerin Alat Limanı’nda yükleme ve boşaltma için bekleme süresini 12 saatin altına indirebilir.
Ortak operatör ve tek tarife önerisi
Dünya Bankası, Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan ve Türkiye’deki taşımacılık şirketlerinin büyük sabit varlıklara sahip olmayan ortak bir konteyner operatörü kurmasını da önerdi. Bu yapı, tek güzergâh tarifeleri geliştirecek, sefer çizelgelerini koordine edecek, aksamalara müdahale edecek ve ulusal taşıyıcıları Çin ile Avrupa Birliği’ndeki lojistik şirketleriyle buluşturacak.
Değerlendirmeye göre yetersiz altyapı, güzergâhın önündeki engellerden yalnızca biri. Gümrük işlemlerinin hızlandırılması, devlet taşımacılık şirketlerinin hizmet kalitesinin yükseltilmesi, tarifelerin birleştirilmesi ve dijital veri paylaşımının geliştirilmesi de gerekiyor. Bu reformlar yapılmazsa öngörülen yük ve ekonomik kazanımlar, garanti edilmiş sonuçlar değil yalnızca bir senaryo olarak kalacak.
Kaynaklar: Report.az - ekonomik tahminler; Report.az - yatırım portföyü; Vesti Baku.
AZE.US’ta orijinal haber: World Bank Says Middle Corridor Could Add $1.3 Billion to Azerbaijan’s GDP.
