BAKÜ, Azerbaycan - Azerbaycan’da bankalardan kredi alamayan kişiler çoğu zaman banka dışı kredi kuruluşlarına, ülkede kullanılan kısaltmayla BOKT’lara yöneliyor. Ancak paraya daha kolay ulaşılması, borcun daha yüksek maliyetle geri ödenmesi anlamına gelebiliyor.
Ekonomist Halid Kerimli, Demokrat.az’a yaptığı açıklamada, aradaki farkın kuruluşların finansman kaynaklarından, müşteri riskinden ve kredilerin çoğunlukla küçük tutarlı olmasından kaynaklandığını söyledi.
Kerimli’ye göre BOKT’lar halktan mevduat kabul edemiyor. Böylece geleneksel bankaların yararlanabildiği daha ucuz finansman kanallarından biri bu kuruluşlara kapalı kalıyor.
Üç temel finansman kaynağı
Banka dışı kredi kuruluşları başlıca üç kaynaktan finansman sağlıyor: sahiplerinin koyduğu sermaye, bankalardan alınan krediler ve tahvil ihracından elde edilen fonlar.
Bu kaynakların her biri, bankaların kullandığı finansmana kıyasla daha pahalı olabiliyor. Bankalar müşteri mevduatının yanı sıra vadesiz hesaplar ve kart hesaplarındaki bakiyelerden de yararlanabildiği için görece düşük maliyetli ve daha geniş bir kaynak tabanına erişebiliyor.
BOKT’lar ise bankalardan borçlanmak, hissedarlarından kaynak çekmek veya tahvil çıkarmak zorunda kalıyor. Sermayeye erişim maliyeti de müşteriye sunulan kredinin fiyatına yansıyor.
Yüksek risk faiz maliyetini artırıyor
Finansman gideri farkın yalnızca bir bölümünü oluşturuyor. Kerimli, birçok müşterinin bankalar tarafından geleneksel kredi için fazla riskli görülmesinin ardından BOKT’lara başvurduğuna dikkat çekti.
Bu durumda kuruluş aynı anda iki baskıyla karşılaşıyor: Kendi kaynağını daha pahalıya temin ediyor ve müşterinin ödemelerini geciktirme riskini daha fazla üstleniyor.
Her iki unsur da krediye uygulanan oranı yükseltiyor. Çok sayıda banka dışı kredinin küçük tutarlı olması da oransal maliyeti artırabiliyor.
Hızlı kredi kolay geri ödeme anlamına gelmiyor
Acil paraya ihtiyaç duyan kişiler için hız ve erişilebilirlik daha yüksek maliyetin önüne geçebilir. Ancak paranın hızlı alınması, borcun kolay ödeneceği anlamına gelmiyor.
Borçlular sözleşmeyi imzalamadan önce ellerine geçecek tutarla toplam geri ödeme miktarını karşılaştırmalı; ödeme takvimini, komisyonları ve gecikme hâlindeki sonuçları ayrıntılı biçimde incelemeli.
Karar yalnızca paranın hemen alınabilmesine göre değil, bütün yükümlülüklerin vadesinde yerine getirilip getirilemeyeceğine göre verilmelidir.
Kaynak: AZE.US
