BİRLEŞMİŞ MİLLETLER - Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (MAEA), ABD ve İsrail saldırılarında zarar gören İran’daki nükleer tesislerin onarıldığına veya yeniden inşa edildiğine dair işaret bulamadı. Ancak ajans, yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyumun miktarını, bileşimini ve bulunduğu yeri hâlâ doğrulayamıyor.
MAEA Genel Direktörü Rafael Grossi, 27 Ekim’de Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinde yaptığı açıklamada, uzaktan izlemenin 2025 ve 2026 yıllarındaki ABD ve İsrail saldırılarında vurulan tesislerde onarım veya yeniden inşa faaliyeti göstermediğini söyledi. Grossi, uydu verilerinin sahadaki denetimlerin yerini tutamayacağını vurguladı.
Açıklamalar Vesti Baku ve Associated Press tarafından aktarıldı.
Son doğrulanmış tahmin Haziran 2025’e ait
MAEA’nın 13 Haziran 2025 tarihli son doğrulanmış tahminine göre İran’ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stoku 440,9 kilogramdı. Bu oran, silah seviyesinde kabul edilen yaklaşık yüzde 90’a yakın olsa da tek başına İran’ın tamamlanmış bir nükleer silaha sahip olduğu anlamına gelmiyor.
Ajansın hesaplama yöntemine göre bu miktar, daha fazla zenginleştirilmesi hâlinde teorik olarak yaklaşık 10 nükleer silah için yeterli olabilir. MAEA, koordineli bir İran nükleer silah programına ilişkin güvenilir kanıta sahip olmadığını daha önce açıklamıştı.
Stokun güncel büyüklüğü bilinmiyor. Malzemenin bir bölümü saldırılarda yok olmuş olabilir; ancak denetçiler kilit tesislere erişemediği için ne kadar uranyum kaldığını ve nerede bulunduğunu belirleyemiyor.
İsfahan tesisine erişim hâlâ kapalı
Grossi, İran’ın Haziran 2025 saldırılarından kısa süre önce ajansa bildirdiği İsfahan Yakıt Zenginleştirme Tesisi’ne özellikle dikkat çekti. Tahran başlangıçta denetçilerin tesise girmesine izin vermeyi kabul etti, ancak saldırılar ziyareti engelledi. MAEA’nın daha sonraki erişim talepleri ise reddedildi.
Buşehr Nükleer Santrali, denetimlerin sürdüğü başlıca istisna konumunda. Ajans, diğer önemli tesislerde nükleer malzemenin taşınmadığını veya zenginleştirmeyle bağlantılı faaliyetlerin yeniden başlamadığını doğrulayamıyor.
İran nükleer programının barışçıl olduğunu savunuyor ve ABD ile İsrail’in saldırılarını yasa dışı olarak nitelendiriyor. Washington ise Tahran’ın güvence yükümlülüklerini neden yerine getirmediğini açıklamasını istiyor.
Grossi, taraflara aşamalı teknik işbirliğine dönme çağrısı yaparak kalıcı bir anlaşmanın MAEA doğrulaması olmadan mümkün olmayacağını söyledi.
Kaynak: AZE.US
