Son yıllarda, ekstrem turizm Azerbaycan’ın turizm endüstrisinde en çekici ve hızlı gelişen alanlardan biri haline gelmiştir. Ancak, adrenalini yüksek eğlencelerin cazip yüzeyinin ardında ciddi bir problem bulunmaktadır: hata payının insan hayatlarıyla ölçüldüğü, neredeyse hiç düzenleme ve kontrolün bulunmadığı bir sektör.
Ekstrem turizmin özelliği – yüksek risk seviyeleri, profesyonel eğitim gerekliliği ve özel ekipman kullanımı – onu sadece bir dinlenme türü değil, aynı zamanda katı bir yasal düzenleme ve güvenlik kontrolü gerektiren bir faaliyet haline getiriyor. İşte bu yüzden, operatörler, eğitmenler ve turistler için açık standartlar ve kontrol mekanizmalarının varlığı hayati önem taşıyor.
Bir Tragedi Sonrası Eylem Çağrısı
Siyazan’daki Beshbarmag Dağı bölgesinde paraşütçü Nurana Mammadova’nın hayatını kaybetmesi, sektördeki sistematik problemlerin trajik bir teyidi oldu. Bu olay, sadece kamuoyunda büyük yankı uyandırmakla kalmayıp, aynı zamanda Azerbaycan’daki ekstrem turizmdeki güvenlik mekanizmalarındaki ciddi eksiklikleri de gözler önüne serdi.
Tragediyi araştıranlar bir dizi sorunu ortaya çıkardı: güvenlik standartlarının eksikliği, operatörlerin faaliyetleri üzerinde zayıf kontrol, sorumluluğun belirsizliği ve özel bir yasaların olmaması. Azerbaycan’daki Turizm Kanunu, ekstrem turizmle ilgili özel bir bölüm bulundurmadığı için, bu potansiyel olarak tehlikeli alanın düzenlenmesinde ciddi boşluklar yaratmaktadır.
Düzenlemedeki Sistemik Boşluklar
Azerbaycan Otel ve Restoranlar Birliği Başkanı ve Azerbaycan Ekoturizm Birliği İcra Direktörü Samir Dübendi, bu alandaki kritik durumu Report’a yorumladı.
“Ekipmanlar, hizmet kalitesi veya operatörlerin yeterlilikleri için birleştirilmiş standartlar veya zorunlu sertifikasyon ve lisanslama sistemleri yok. Bu, herhangi birinin bu sektörde faaliyet göstermeye başlamasını sağlar – operatörlerin yeterliliklerinin, ekipman güvenliğinin veya uluslararası standartlara uyumlarının doğru şekilde kontrol edilmesi yapılmadan”, dedi Dübendi.
Uzman, bu durumun sadece turistlerin yaşamı ve sağlığı için bir tehdit oluşturmakla kalmayıp, aynı zamanda Azerbaycan’ın bir turizm destinasyonu olarak itibarını da ciddi şekilde zedeleyebileceğini belirtti.
Tragedinin yaşandığı Beshbarmag Dağı bölgesindeki ekstrem turizm operatörlerinin faaliyetleriyle ilgili yasal temeller hakkında şeffaf bilginin olmaması da bir başka endişe kaynağıdır. Gerekli izin ve lisanslara sahip olup olmadıkları belirsizdir, bu da sektörün fiilen kontrolsüz olduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak, bazı operatörler, güvenlik önlemlerinden tasarruf sağlamak amacıyla sertifikalı olmayan ekipman kullanabilir, eğitim almaktan kaçınabilir ve hava durumu uyarılarını göz ardı edebilirler. Hukuki sorumluluğun zayıf olması, sorumsuz davranışları teşvik etmektedir.
Sözleşmeler Sorumluluktan Kaçma Aracı Olarak
Azerbaycan Turizm Profesyonelleri Organizasyonu Başkanı Jeyhun Ashurov, ekstrem turizm operatörlerinin, sorumluluğu turistlerin üzerine atmak için sözleşmeler kullandığı yaygın bir pratiğe dikkat çekti.
“Ekstrem turizmdeki riskleri minimize etmek için ciddi eğitimlerin yapılması, hava koşullarının doğru değerlendirilmesi ve turistlerle doğru şekilde hazırlanmış sözleşmelerin olması gerekmektedir,” dedi.
“Turistler genellikle riskleri üstlendiklerini belirten sözleşmeler imzalıyorlar. Ancak bu, eğitmenlerin, rehberlerin ve operatörlerin sorumluluktan kurtulmalarını sağlamaz. Herhangi bir dikkatsizlik, teknik arıza veya hava koşullarının yanlış değerlendirilmesi, ölümcül sonuçlara yol açabilir,” dedi Ashurov.
Ashurov, hukuki düzenlemenin zayıf olmasının, dürüst olmayan operatörlerin suiistimallerine fırsat verdiğini vurguladı. “Bu tür olaylar, ekstrem turizme olan ilgiyi azaltabilir. Ancak bu sektördeki bir kitle var ve ekstrem turizm tamamen kaybolmayacak. Bu yüzden güvenliğin en yüksek seviyede sağlanması son derece önemlidir,” dedi uzman.
Uluslararası Deneyim Reformlar İçin Bir Kılavuz
Gelişmiş ülkelerin deneyimi, ekstrem turizme, özellikle paraşüt sporuna, kapsamlı bir yaklaşımın gerekliliğini göstermektedir. Bu deneyim, Azerbaycan için de örnek teşkil edebilir.
ABD, Fransa, Almanya, İsviçre ve Avustralya gibi ülkelerde, paraşütle atlamaları organize etmek için özel bir lisans gereklidir. Bu, güvenliğin sağlanması için temel kabul edilir, çünkü yalnızca nitelikli ve sorumlu uzmanların çalışmasına izin verilir.
Yeni başlayanların, teorik ve pratik aşamaları içeren profesyonel eğitim kurslarına katılmaları zorunludur. Eğitmenler yalnızca sertifikalı ve deneyimli uzmanlar olabilir.
Çoğu durumda, ilk atlayışlar bir eğitmenle yapılır ve güvenlikten tam sorumluluk eğitmene aittir. Bağımsız atlayışlar için ayrı bir lisans gereklidir. Bu sistem, yeni başlayanların becerilerini adım adım öğrenmelerini sağlar ve riskleri azaltır.
Her uçuş öncesinde, paraşüt ekipmanı zorunlu teknik incelemeye ve sertifikasyona tabi tutulur.
Media.Az
