Her millet, tarihinin başarılarla dolu olmasını ve mümkün olduğunca az utanç verici sayfa barındırmasını ister. Ne zaman hoş olmayan olaylar yaşansa, iki yol vardır: onları dürüstçe kabul edip hatta özür dilemek - Yahudiler karşısında Almanların veya yerli kabilelerin ve Afrika’dan getirilen kölelerin torunları karşısında Amerikalıların yaptığı gibi. Ya da gerçeği mitler ve sahte anlatılar yığınlarının altına gömmek.
Bugün bu inkâr yolunu absürtlüğe taşıyan ülke Rusya’dır. Federal televizyon kanallarında “gazetecilik” olarak sunulan şey daha çok bir yarışmaya benziyor: kim daha yüksek sesle yalan söyleyecek, kim daha ustaca iftira atacak, kim en korkunç versiyonu uyduracak.
MH17’den AZAL seferine kadar
Yöntemler hep aynı. 2014’te Ukrayna üzerinde Malezya uçağı düşürüldüğünde, Rus medyası her türlü versiyonu sundu: Ukrayna savaş uçağı, hava savunma hatası, hatta Putin’in uçağına suikast girişimi. “Sansasyonel uydu fotoğraflarından” biri kısa süre sonra sahte olduğu ortaya çıktı.
Bugün benzer bir kampanya, Grozni yakınlarında düşürülen AZAL uçağı etrafında yürütülüyor. Pilotlar önce kuş çarpması ya da tüp patlaması ihtimalini düşündü - kimse sivil bir uçağın uyarısız ateş altına alınabileceğine inanmak istemedi. Ama kanıtlar sunuldu: gövdeden Rus yapımı “Pantsir” füzesinin parçaları çıkarıldı. Suçu kabul etmek yerine - yine “Ukrayna dronları” ve “Batı komplosu” hikâyeleri.
Tersini düşünelim: eğer Azerbaycan bir Rus yolcu uçağını düşürseydi? Moskova özür, tazminat, cezalar talep ederdi. 2020’de Azerbaycan askerleri yanlışlıkla bir Ermeni helikopterini düşürdüğünde Bakü tam da böyle yaptı - kabul etti, özür diledi, tazminat ödedi, suçluları cezalandırdı. Rusya buna muktedir değil.
Sahte haber fabrikaları
Başlıca araç - miktar. Gerçek, yığınla yalanın altında kalıyor. Yalan tekrar tekrar dile getiriliyor, ta ki izleyici inanacak hale gelsin ya da konudan bıksın. Bu böyleydi Buça ve İrpen’de, İngiltere’deki “Novichok” zehirlenmesinde, onlarca başka olayda.
Ama sorun şu: Rusya dışında artık kimse buna inanmıyor. Azerbaycan’da insanlar çoktan Rus kanallarını izlemeyi bıraktı - yukarıdan gelen emirle değil, ucuz sahtekârlıklardan tiksindikleri için. Bu kanallar artık sadece dezenformasyon fabrikaları değil, düşük kaliteli dezenformasyon fabrikaları.
Komşular neden sırt çeviriyor
Kremlin, eski Sovyet cumhuriyetlerinin uzaklaşmasını “Rus düşmanlığı” ile açıklamayı sever. Ama gerçek sebep başka: Rusya’nın kendisi. Hataları kabul etmemek, komşulara tepeden bakmak, utanmaz propaganda - işte eski müttefikleri uzaklaştıran şeyler.
Başka ülkelerin bilgi alanını zehirlemeye çalışırken Moskova kendi alanını zehirledi. Yayını var, ama güven yok. Güven olmadan ne müttefikleri, ne saygıyı elde tutmak mümkün.
Tarihin kendi yasaları vardır. Ve hiçbir propaganda onları iptal edemez.
