Gayrimenkul, altın mı, yoksa banka mı? Bu, Bakü TV’nin son sokak röportajında Azerbaycan’ın başkent sakinlerine yönelttiği soruydu — ve verilen yanıtlar yalnızca kişisel tercihi değil, ülkedeki daha geniş ekonomik eğilimleri de yansıtıyor.
Çoğu katılımcı gayrimenkule yöneldi; bu da piyasa gerçeğini yansıtıyor: Bakü’de konut talebi güçlü kalmayı sürdürüyor ve son yıllarda keskin fiyat artışlarını tetikliyor. Yeni projelerdeki daireler çoğu zaman tamamlanmadan kapışılıyor; hem “başını sokacak bir çatı” hem de uzun vadeli bir değer saklama aracı olarak görülüyor. Ekonomist Reşad Hasanov, “Bir inşaat projesinin başında alınan mülk, iki yıl içinde yüzde 35 ila 50 getiri sağlayabilir,” dedi. Belirsizlik ortamında birikimlerini koruyup büyütmek isteyen haneler için gayrimenkulün hâlâ varsayılan seçenek olduğunu belirtti.
Yine de mülk patlaması riskler de barındırıyor. Fiyatlar o kadar hızlı yükseldi ki erişilebilirlik baskı altında ve bazı analistler aşırı yoğunlaşma konusunda uyarıyor: Hane servetinin çok büyük bir kısmı betona bağlandığında, aileler ani piyasa düzeltmelerine veya kredi koşullarındaki değişimlere karşı kırılgan kalıyor.
Spekülasyon yerine istikrar arayanlar için banka mevduatları güvenilir bir alternatif olmaya devam ediyor. Azerbaycan’daki ticari bankalar şu anda yıllık yaklaşık yüzde 12 faiz sunuyor ve 100.000 manata kadar mevduatlar devlet güvencesi altında. Hasanov, “Bu klasik bir pasif yatırımdır,” diyerek banka birikimlerinin hızlı değer artışı sunmasa da öngörülebilirlik sağladığını vurguladı.
Bu arada altın, kısa vadeli bir koruma olarak yeniden öne çıktı. Küresel beklentiler iyimserleştikçe yerel talep arttı. Goldman Sachs’taki analistler, ABD Merkez Bankası’nın bağımsızlığı zedelenirse altının ons başına 5.000 dolara yükselebileceğini yakın zamanda öne sürdüler. Aralık vadeli işlemler ise hâlihazırda 3.600 doların üzerinde işlem görüyor ve yükselişe ivme katıyor.
Azerbaycan’da devlet şirketi AzerGold, gramı 199 manattan fiyatlanan küçük perakende külçeler sunuyor; bu da altını bireysel tasarruf sahipleri için erişilebilir kılıyor. Birçok kişi için altın yalnızca bir değer saklama aracı değil, aynı zamanda jeopolitik belirsizliğin yüksek seyrettiği bir dönemde taşınabilir ve likit bir yatırım.
Bu üç varlık sınıfı arasındaki tercih, Azerbaycanlı hanelerin davranışlarındaki daha geniş değişimleri yansıtıyor. Gayrimenkul güvenlik ve sosyal statünün simgesi olmaya devam ederken, altın küresel şoklara karşı bir kalkan olarak görülüyor. Daha az gösterişli olsa da banka mevduatları gelişmekte olan finansal sistemde istikrarı temsil ediyor.
Ekonomistler, tasarrufları farklı araçlara yaymak — yani çeşitlendirmeyi — en akıllıca yol olarak vurguluyor. Ancak pratikte kültürel tercihler ve güven düzeyi, saf getiriler kadar yatırım kararlarını şekillendiriyor.
Şimdilik Bakü’nün silüeti yükselmeye devam ediyor, kuyumcu dükkânları hareketli ve mevduat faizleri cazibesini koruyor. Tasarruf sahipleri için soru yalnızca en iyi getirinin nerede olduğu değil; hangi servet biçiminin gece daha rahat uyutturduğu.
