Güvenlik Konseyi üyesi, eski Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Ramiz Mehdiyev’in devlete ihanet ve iktidarı ele geçirmeye yönelik eylemlerinin şok edici detayları ortaya çıktı. APA’nın güvenilir kaynaklardan edindiği bilgilere göre, Mehdiyev Rusya’nın desteğiyle bir darbe planı hazırladı ve bunu kendi kanalları aracılığıyla Moskova’ya sundu.
Mehdiyev ne zaman harekete geçti?
Azerbaycan ile Rusya arasındaki gerginlik döneminden yararlanmaya çalıştı. Hatırlanacağı üzere, 25 Aralık 2024’te “Azerbaycan Hava Yolları” QSC’ye (AZAL) ait bir uçağın Rusya Federasyonu hava sahasında düşürülmesi olayının ardından iki devlet arasındaki ilişkiler ciddi şekilde gerilmişti. Rusya’nın düşürülen uçak için resmi olarak özür dilemeyi ve tazminat ödemeyi reddetmesi, resmi Bakü’de sert bir hoşnutsuzluğa neden oldu. Rusya ile ilişkilerdeki gerginlik, her iki ülkenin kamuoyunda ve medyasında geniş çaplı tartışmalara ve eleştirilere konu oldu. Mehdiyev, bu durumdan faydalanarak kendi kanalları ve eski bağlantıları aracılığıyla Rusya’ya darbe planının hazır olduğunu ve bu konuda Moskova’dan destek beklediğini iletti.
Rusya-Azerbaycan ilişkilerindeki gerginliğin zirve yaptığı dönemde, bu yılın 9 Mayıs’ında, İmişli Rayonu Aksakallar Şurası Başkanı Salih Samedov’un Faşizme Karşı Zafer Günü kutlamaları sırasında eski SSCB bayrağını dalgalandırdığı ve “Georgiyevskaya Lenti” taktığı hatırlanmalıdır. Bu eylemi nedeniyle Devlet Güvenlik Servisi tarafından görevden alınan ve tutuklanan Samedov, Ramiz Mehdiyev’in eski bir dostu ve iş ortağı olarak kabul ediliyor.
Plan neyi içeriyordu?
Mehdiyev, planında iktidarın zorla ele geçirilmesinin ardından geçiş dönemi için Devlet Şurası benzeri geçici bir yapı oluşturulmasını öneriyordu. Bu plan, 87 yaşındaki eski bürokratın kendisinin lider olmasını öngörüyordu. Edinilen bilgilere göre, Mehdiyev kendi liderliğindeki Devlet Şurası’nda yer alacak kişiler hakkındaki bilgileri de Rusya ile paylaştı.
Ramiz Mehdiyev’in planı nasıl ortaya çıkarıldı?
Güvenilir kaynaklara göre, Azerbaycan ve Rusya cumhurbaşkanlarının Duşanbe’deki görüşmesinde, Rus tarafı Mehdiyev’in teklifi ve ağının planı hakkında Azerbaycan tarafını bizzat bilgilendirdi. Anlaşılan o ki, 87 yaşındaki Ramiz Mehdiyev sürekli talepleri ve ısrarlarıyla Rusya’yı artık bıktırmıştı. Bu nedenle Rusya Federasyonu, hiçbir gelecek vaat etmeyen Mehdiyev’den tamamen vazgeçti ve onun planı ve bağlantıları hakkında resmi Bakü’yü bizzat bilgilendirdi.
Ramiz Mehdiyev - Rusya’nın eski bir dostu
Ramiz Mehdiyev’in Rusya’ya olan yakınlığı her zaman açıktı. Sovyet döneminde bile Moskova’nın ajan ağının bir üyesi olarak biliniyordu. Yıllar boyunca Ramiz Mehdiyev, kendi imkanlarını kullanarak Rusya’nın “dostu” olan yetkililerin Azerbaycan’daki devlet organlarında, parlamentoda ve medyada yükselmesine yardımcı oldu. Vatan Savaşı öncesinde Azerbaycan’da Rusya yanlısı yetkililer görevden alındı ve Ramiz Mehdiyev de görevinden azledildi.
Daha sonra Azerbaycan Milli İlimler Akademisi (AMEA) Başkanı olan Ramiz Mehdiyev, entrikalarına devam etti. AMEA’yı siyasi amaçlarla kullanarak bilim merkezinde dayanılmaz bir atmosfer yarattı ve neredeyse tüm akademi enstitüleri onun istifasını talep etti. 14 Şubat 2022’de AMEA toplantısında yaşı nedeniyle görevden ayrılma niyetini açıkladı ve bu konuda Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’e başvuracağını söyledi. 19 Şubat’ta AMEA Genel Kurulu toplandı ve Ramiz Mehdiyev’in istifası kabul edildi.
Ancak 17 Mart’ta Ramiz Mehdiyev’in akademide olduğu bilgisi yayıldı. AMEA’dan yapılan açıklamada, Mehdiyev’in kişisel eşyalarını almak için binaya geldiği belirtildi. Ancak daha sonra Ramiz Mehdiyev’in akademide olduğu ve tam da akademi başkanının makamında Rusya’dan gelen temsilcilerle - Rusya Bilimler Akademisi başkanının yardımcısıyla - bir görüşme yaptığı ortaya çıktı. Yaz aylarında medyada Ramiz Mehdiyev’in Novxanı’da bir grup eski yetkiliyle görüştüğü bilgisi yer aldı. Görüşmenin içeriği hakkında bilgi olmasa da, zamanlaması Rusya-Azerbaycan ilişkilerinin gerginleştiği döneme denk geliyor.
Ramiz Mehdiyev hakkında, AMEA’ya liderlik ettiği dönemde işlediği yasa ihlalleriyle bağlantılı olarak bir ceza davası başlatıldığını belirtmek gerekir. Sayıştay’ın 2020-2023 yıllarını kapsayan denetim sonuçlarına göre, akademide çok sayıda ihlal ve yasa dışı eylem tespit edildi. Başsavcı Kamran Aliyev, bu yıl 1 Ekim’de gazetecilere yaptığı açıklamada, AMEA’daki yasa ihlallerine ilişkin kapsamlı bir soruşturma yürütüldüğünü bildirdi. Başsavcı, “Bu ceza davası kapsamında birkaç bölüm üzerinden soruşturma yürütülüyor, bazılarının ön soruşturması tamamlandı. Ceza davaları incelenmek üzere mahkemeye gönderildi” diye vurguladı.
Ramiz Mehdiyev’in ailesi ve serveti
Medyada Ramiz Mehdiyev ile ilgili skandallardan biri, damadı eski milletvekili İlham Aliyev tarafından Mehdiyev ailesinin Novxanı kasabasındaki kır evinde düzenlenen Fidan Aliyeva’nın düğünüyle ilgiliydi. 18 Ağustos 2020’de, ülkede sıkı karantina rejiminin uygulandığı bir dönemde Mehdiyev’in evinde 100’den fazla misafirin katıldığı etkinliğin ortaya çıkmasının ardından damadı İlham Aliyev idari olarak tutuklandı.
Medyadaki bilgilere göre, Mehdiyev ailesinin yüzlerce hektar arazisi, sayısız gayrimenkulü, bankalarda ve büyük şirketlerde hisseleri var. Yakın zamanda Ramiz Mehdiyev’in kızı Kemalya Aliyeva, Baku Oxford School’daki payının yarısını dava yoluyla almak istedi ancak davayı Yüksek Mahkeme’de kaybetti. Ramiz Mehdiyev’in eşi Galina Yuryevna Mehdiyeva’ya karşı da dava açıldı.
Galina Yuryevna Mehdiyeva’ya karşı dava, “Fireland Vineyards” (“Odlar Yurdu Üzüm Bağları”) MMC’nin yasal temsilcisi Saidov Elmar Çingiz oğlu tarafından açıldı. Ramiz Mehdiyev’in büyük borçlarından ailesi, yani eşi Galina Mehdiyeva ve oğlu Timur Mehdiyev sorumlu tutuluyor. Bu arada, sadece Novxanı kasabasında Ramiz Mehdiyev ailesine ait 155 hektar arazi bulunuyordu. Tarım Bakanlığı’nın 2015-2018 yıllarına ait resmi verilerine göre, Novxanı köyünde sadece iki çiftlik işletmesi sübvansiyon alıyordu. Bunlardan biri Galina Yuryevna Mehdiyeva’ya, diğeri ise Timur Ramiz oğlu Mehdiyev’e aitti. 2017’de yayınlanan verilere göre, Galina Yuryevna Mehdiyeva 113 hektarlık arazisi için 5.650 manat, Timur Ramiz oğlu Mehdiyev ise 42 hektar için 2.100 manat sübvansiyon aldı.
Bank BTB ASC de Ramiz Mehdiyev’in ailesine aittir. Bankanın hisselerinin %74.98’i (49.829 adet) Ramiz Mehdiyev’in gelini Nigar İsmayıl kızı Mehdiyeva’ya aittir.
Ramiz Mehdiyev devlet nişanları ve unvanlarından mahrum bırakılabilir
Şu anda Ramiz Mehdiyev, Ceza Kanunu’nun 278.1 (devlet iktidarını ele geçirmeye yönelik eylemler), 274 (devlete ihanet) ve 193-1.3.2 (suç yoluyla elde edilmiş malvarlığını yasallaştırma) maddeleriyle suçlanıyor. Bu maddeler, onun Güvenlik Konseyi üyeliği statüsünün yanı sıra onursal unvanları ve devlet nişanlarından mahrum bırakılmasına olanak tanıyor.
Ramiz Mehdiyev “İstiqlal”, “Şöhrət”, “Şərəf” ve “Heydər Əliyev” nişanları ile taltif edilmiştir. Aynı zamanda Azerbaycan Milli İlimler Akademisi’nin tam üyesi, gerçek devlet müşaviri ve iktidardaki “Yeni Azerbaycan” Partisi (YAP) Gaziler Şurası üyesidir. YAP Gaziler Şurası Başkanı Arif Rehimzade APA’ya yaptığı açıklamada, Ramiz Mehdiyev’in partiden ihraç edileceğini bildirdi. AMEA Başkanı İsa Habibbeyli ise ajansın konuyla ilgili sorusunu yorumlamadı.
Hukukçu Şamil Paşayev APA’ya yaptığı açıklamada, Ramiz Mehdiyev’in özellikle ağır bir suç işlemekle suçlandığı göz önüne alındığında, mahkemenin Mehdiyev’i onursal unvanlar ve devlet nişanlarından mahrum bırakmanın gerekli olduğuna karar verebileceğini söyledi: “Dolayısıyla, özellikle bir kişinin ağır bir suçtan mahkum olması durumunda, mahkeme suçun kamusal tehlikesini ve derecesini, sanığın kişiliğini ve davanın diğer koşullarını dikkate alarak, onu özel veya askeri rütbeden, onursal unvandan ve devlet nişanından mahrum bırakmanın gerekli olduğu sonucuna varır. Bu durumda mahkeme, Cumhurbaşkanı’nın emirleriyle verilen ilgili unvan ve nişanlardan mahrum bırakılması konusunun değerlendirilmesi için Cumhurbaşkanı’na bir sunum gönderilmesine karar verir.” Şamil Paşayev, diğer devlet organları tarafından verilen özel veya askeri rütbeler ile nişanlardan mahrum bırakılma konusunda mahkemenin kendi başına karar verdiğini belirtti.
Ramiz Mehdiyev’e karşı ceza davası ve suçlandığı maddeler
Ramiz Mehdiyev’in Ceza Kanunu’nun 278.1 (devlet iktidarını ele geçirmeye yönelik eylemler), 274 (devlete ihanet) ve 193-1.3.2 (suç yoluyla elde edilmiş malvarlığını yasallaştırma) maddeleriyle suçlandığını belirtmek gerekir. Bakü Şehri Sabail Rayon Mahkemesi, bu yıl 14 Ekim’de Mehdiyev Ramiz Enver oğlu hakkındaki ceza davasında bir karar verdi. Karara göre mahkeme, özellikle ağır suçlardan cezai sorumluluğa çekilen Ramiz Mehdiyev hakkındaki talebi kabul ederek, 4 ay süreyle ev hapsi şeklinde bir tedbir kararı seçti.
