18 yaşından beri çalıştığını söyleyen 73 yaşındaki Azerbaycan vatandaşı, çalışma geçmişini belgeleyemediği için emekli maaşı yerine ayda 220 manat yaşa göre sosyal yardım alıyor.
Muhammed Bayramov durumunu bir televizyon haberinde anlattı. Bayramov, 220 manatlık ödemenin günlük ihtiyaçlarını karşılamadığını söyledi.
“Yaşlanana kadar, 18 yaşımdan ve belki daha da öncesinden beri çalıştım. Çalışma karnem olsaydı daha fazla alırdım” dedi.
Bayramov, sınırlı geliri nedeniyle düğünlere katılmanın bile zorlaştığını anlattı. Tanıdıklarının kendisini saygı duyulan bir büyük olarak davet ettiğini, geleneksel nakit hediyeyi verecek imkânı olmadığını da bildiklerini söyledi.
Bu örnek, Azerbaycan’daki kayıt dışı istihdamın uzun vadeli maliyetini ortaya koyuyor. İnsanlar resmî iş sözleşmesi, belgelenmiş hizmet süresi veya sosyal sigorta ödemesi olmadan onlarca yıl çalışabiliyor; emeklilik yaşına ulaştıklarında ise emekli maaşına hak kazandıklarını kanıtlayamıyorlar.
Yardım asgari emekli maaşının altında
Azerbaycan Çalışma ve Sosyal Koruma Bakanlığına göre emeklilik yaşına ulaşmasına rağmen yaşa göre emekli aylığı hakkı kazanamayan kişiler, çalışmıyorlarsa 220 manatlık yaşa göre yardım alabiliyor. Devlet Sosyal Koruma Fonu da emekli aylığı hakkı bulunmayan 65 yaş ve üzerindeki kişiler için aynı aylık tutarı gösteriyor.
Azerbaycan’da asgari emekli maaşı 1 Şubat 2025’ten bu yana 320 manat. 220 manatlık yardım, 2026 yılında emekliler için belirlenen 245 manatlık asgari geçim tutarının da altında.
Televizyon haberine göre Azerbaycan’da şu anda 179.525 kişi yaşa göre sosyal yardım alıyor.
Ekonomist kayıt dışı istihdama dikkat çekti
Ekonomist Halid Kerimli, resmî istihdamın ve gelirin doğru biçimde beyan edilmesinin hem gelecekte emekli maaşına hak kazanmayı hem de alınacak tutarı doğrudan etkilediğini söyledi.
Sorunun nedenleri arasında geçmişteki işgücü piyasası koşullarını, idari eksiklikleri, şeffaf olmayan istihdam uygulamalarını ve daha geniş ekonomik sorunları gösterdi. Kerimli, işçileri resmî iş sözleşmesi olmadan çalıştıran işverenlerin de sorumluluk taşıdığını belirtti.
“Şirketler çalışanlarıyla iş sözleşmesi imzalamadan faaliyet gösterdiğinde giderlerini azaltıyor, ancak aynı zamanda ekonomi için ciddi bir sorun yaratıyor” dedi.
Kayıt dışı istihdam kısa vadede işverenin masraflarını azaltabilir; sonuçları ise çoğu zaman yıllar sonra çalışan emekli maaşı almak istediğinde ortaya çıkıyor. Kerimli, uygulamanın yalnızca çalışanlara değil ekonominin tamamına zarar verdiğini söyledi ve daha fazla resmî istihdamı teşvik etmek için sosyal sigorta prim oranlarının gözden geçirilerek optimize edilmesini önerdi.
Kaynaklar: AZE.US; Vesti Baku; televizyon haberi.
