Son cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle Azerbaycan İpotek ve Kredi Garanti Fonu’nun (AMCGF) sermayesi, devlet bütçesinden 85 milyon manat artırıldı. Amaç, uzun vadeli ipotek, sosyal kredi ve “kirala-sahip ol” gibi konut programlarının genişletilmesi.
Ekim 2024’teki 87 milyon manatlık artıştan sonra fonun toplam sermayesi 1,153 milyar manata ulaştı. Milletvekili ve ekonomist Vugar Bayramov’a göre, bütçeden yapılan düzenli kaynak aktarımları konuta erişimi ciddi şekilde kolaylaştırıyor:
“Fon kurulduğundan bu yana, toplam 3,249 milyar manat değerinde 51.778 ipotek kredisi verildi. Yıllık sermaye artışları sistematik hale geldi, bu da daha fazla vatandaşın avantajlı koşullarla ev sahibi olmasını sağlıyor,” dedi.
Sosyal Odak
Fonun kredileri öncelikli gruplara yönelik: genç aileler, memurlar, öğretmenler, bilim insanları, gazeteciler, askerler ve şehit aileleri gibi. Krediler %4 ve %8 faizle, 3 ila 25 yıl vadeli, 100.000–150.000 manat üst limitli ve %15–25 peşinatla sunuluyor. Ancak ortak bankalar, risk gerekçesiyle genellikle %20–30 peşinat talep ediyor (Vesti.Az).
Piyasa Etkisi ve Zorluklar
Emlakçılara göre konut fiyatları yükseldikçe, ipotek olmadan ev almak neredeyse imkânsız hale geliyor. Emlakçılar Derneği Başkanı Elnur Azadov, uzun vadeli birikim stratejilerinin anlamını yitirdiğini, “kirala-sahip ol” modellerinde ise küçük ve uygun fiyatlı daire azlığından dolayı talebin düşük olduğunu söylüyor.
Hukukçu ve finans uzmanı Akram Hasanov, fonun tüm sermayesinin doğrudan kredi olarak kullanılmadığını, bir kısmının işletme giderlerini karşıladığını belirtiyor. Bankaların kullandırabileceği kredi limiti ise kendi finansal sağlamlığına bağlı. Hasanov ayrıca, kredi çekenlerin geri ödeme kapasitesinin değerlendirilmesi için belirli bir peşinat yatırmasının zorunlu olduğunun altını çiziyor.
İstatistikler ve Görünüm
2025’te AMCGF aracılığıyla verilen ipotek kredileri %1,1 artarak 230 milyon manatı geçti; bunun 67 milyon manatı avantajlı kredilerden oluştu. Bütçeden 42,5 milyon manat ayrıldı, bu rakam geçen yıla göre hafif bir düşüş gösteriyor. Özel banka ipoteklerinde ise sıkı koşullar nedeniyle büyüme durdu.
Milletvekilleri ve piyasa analistleri, artan konut fiyatları karşısında avantajlı ipotek üst sınırının 150.000 manata çıkarılması gerektiğini savunuyor. Bayramov bu artışı desteklerken, Hasanov ise kredi büyüklüğünün risk yönetimiyle dengelenmesi gerektiği uyarısında bulunuyor.
