Hazar Denizi, Sumgayıt ile kuzey Abşeron kıyılarının bazı kesimlerinde eski kıyı çizgisinden 50-150 metre çekildi. Hidrolog Amin Memmedov, sığlaşmanın ekonomik ve çevresel sonuçları konusunda uyardı.
Memmedov bu rakamları son yıllardaki gözlem ve izlemelerine dayandırdı. Verilen mesafeler Azerbaycan kıyılarının tamamına değil, belirli sahil kesimlerine aittir.
Uzman, denizin çekilmesinin günlük yaşamda da sorun yarattığını söyledi. Sumgayıt’ta 2024 yılında açığa çıkan yosun ve diğer organik kalıntılar kötü kokuya yol açmış, sakinler başlangıçta bunu kanalizasyon boşaltımıyla ilişkilendirmişti.
Sığlaşmanın maliyeti yüksek olabilir
Memmedov başlıca risklerden birinin deniz taşımacılığı olduğunu belirtti. Su seviyesi düşmeye devam ederse büyük gemi ve feribotların kabulü için Alat Limanı’nda daha fazla dip taraması gerekebilir.
Kıyı ekosistemleri de tehdit altında. Sığ alanlar bazı balık türleri için yaşam alanı oluşturuyor; nehir ağızlarındaki koşulların değişmesi ise balıkların yumurtlama göçünü zorlaştırabilir.
Bu nedenle genişleyen kara şeridi ekonomik kazanç gibi görülmemelidir. Süreç altyapı giderlerini artırabilir ve su kaynaklarında kayıplara yol açabilir.
Su neden çekiliyor?
Hidrolog iki temel etkiye dikkat çekiyor: sıcaklığın yükselmesiyle buharlaşmanın artması ve nehirlerden gelen suyun azalması. Hazar’ın en büyük nehir kaynağı olan Volga bu açıdan özel önem taşıyor.
Memmedov, Hazar’a kıyısı olan devletlerin su kullanımını koordine etmesi ve ekonomik amaçlı su alırken ekosistemin ihtiyaçlarını da hesaba katması gerektiğini söyledi. Azerbaycan açısından Kura’daki durum da önemli; nehrin yukarı kesimlerindeki yoğun kullanım denize ulaşan su miktarını etkiliyor.
Tuzdan arındırma hesap gerektiriyor
Deniz suyunun tuzdan arındırılarak kullanılmasına ilişkin planları değerlendiren Memmedov, nüfus ve ekonominin büyüyen talebinin ek su kaynaklarını gerekli kıldığını belirtti. Ancak Hazar’dan alınacak miktarın denizin su dengesi dikkate alınarak hesaplanması gerekiyor.
Projelerde çevresel, ekonomik ve hukuki koşullar birlikte değerlendirilmelidir. Yalnızca tasarruf çağrıları yeterli değildir; sığlaşmanın nedenleri araştırılmalı ve beş Hazar ülkesinin ortak önlemleri geliştirilmelidir.
Rusça kaynak: Vesti Baku. Televizyon röportajı YouTube’da izlenebilir.
İngilizce özgün haber: AZE.US.
