Avrupa genelinde binlerce otel, çevrimiçi rezervasyon devi Booking.com’a karşı mücadelesini tırmandırıyor. Otel birlikleri, platformu adil rekabeti bozmakla ve piyasa hâkimiyetini kötüye kullanmakla suçluyor. Anlaşmazlık mahkemelere taşınmış durumda: dernekler, 2004–2024 yılları arasında uygulanan “en iyi fiyat” politikası nedeniyle uğradıkları zararlar için tazminat talep ediyor.
Risk büyük: 2023 yılında Booking Holdings, Avrupa pazarının %71’ini kontrol ederken, doğrudan rezervasyonlar ciddi şekilde düştü. Oteller için mesele yalnızca sözleşme şartları değil; tek bir platformun kuralları belirlediği bir piyasada ayakta kalabilmek.
Azerbaycan Otelleri Tartışmanın Gölgesinde
Dava Avrupa’da sürerken, konu Azerbaycan’da da yankı buluyor. Uluslararası zincirlerden küçük pansiyonlara kadar birçok tesis, rezervasyonlarının büyük kısmı için Booking.com’a bağımlı durumda. Sektör uzmanları, bu hâkimiyetin yerel işletmeleri kırılgan hale getirdiğini söylüyor.
Azerbaycan Turizm ve Yönetim Üniversitesi öğretim üyesi Ceyhun Aşurov, Kaspi gazetesine şu değerlendirmeyi yaptı:
“Booking.com Azerbaycan’da rakiplerine kıyasla çok daha güçlü bir konuma sahip. Komisyon oranı yaklaşık %20. Yani 100 manatlık bir odadan 20 manat doğrudan platforma gidiyor. Bu bağımlılık otelleri ciddi baskı altında bırakıyor.”
Aşurov, platformun “en iyi fiyat” kuralının otelleri sistemin içine kilitlediğini ekledi:
“Oteller satış hacmi yüksek olduğu için kabul ediyor, ama görünürlük pahalıya mal oluyor. Esneklik azalıyor, kârlılık eriyor.”
Yerel Temsilcilik Yok, Vergi Yok
Turizm danışmanı Afsun Ahmədov’a göre başka bir sorun da Booking.com’un Azerbaycan’daki statüsü:
“Platformun burada resmi bir temsilciliği yok, vergi ödemiyor ama pazara hâkim. Oteller kendi sitelerinde daha ucuz fiyat sunamıyor çünkü sözleşmeler bunu yasaklıyor. Bu hem girişimcilere hem devlete zarar veriyor.”
Eksik Halka: Otel Birliği
Avrupa’da oteller toplu davalar açarak Booking’e karşı mücadele ediyor. Ancak Azerbaycan’da güçlü otel birliklerinin olmaması nedeniyle benzer bir direnç pek mümkün değil. Turizm uzmanı Aytac Naziri şöyle diyor:
“Birçok küçük otel, WhatsApp veya telefonla indirim sunarak komisyonu atlatmaya çalışıyor. Ama Booking bunu fark ederse profillerini kısıtlayabiliyor. Bize lazım olan şey, adil şartlar için müzakere edebilecek birleşik bir Otel Birliği. Birlik olmadan oteller tek başına çok zayıf.”
Sektör temsilcilerine göre, Avrupa’daki davaların sonucu zamanla Azerbaycan’a da yansıyabilir. Avrupa mahkemeleri Booking’in “fiyat paritesi” şartını iptal ederse, şirket aynı uygulamayı burada da bırakmak zorunda kalabilir. O zamana kadar ise oteller görünürlük kazansa da bunun bedeli ağır oluyor.
