Azerbaycan’da bir evin tapusunun bulunmaması, taşınmazın hiçbir koşulda yasal olarak kayda alınamayacağı anlamına gelmiyor. Eski teknik pasaport, arazinin tahsisine ilişkin karar veya daha önce verilmiş başka bir belge, devlet emlak siciline kayıt için hukuki dayanak oluşturabilir.
Buna karşılık ikamet kaydı ile gaz, elektrik ve su aboneliklerinin evde yaşayan kişinin adına olması, tek başına mülkiyet hakkı doğurmuyor.
Gayrimenkul uzmanı Elnur Ferzeliyev, vatandaşların yıllarca tapu almaya çalışmasının iki yaygın nedenini sıraladı: Eski belgelerin resmi arşivlerde doğrulanamaması veya evin inşa edildiği arazinin konut yapımı için ayrılmamış olması.
Haberde aktarılan resmi olmayan tahmine göre yalnızca Bakü ve Abşeron Yarımadası’nda sicil kaydı bulunmayan ev ve diğer taşınmazların sayısı yaklaşık 500 bine ulaşıyor.
Eski teknik pasaport ne zaman işe yarar?
Mevcut kurallar bazı mülk sahiplerine şimdiden hukuki bir yol sunuyor. Azerbaycan Emlak Meseleleri Devlet Hizmeti’ne göre teknik envanter kurumlarınca 1 Ocak 2001’den önce konut veya bağ evi için düzenlenen teknik pasaportlar, bitişik arsanın büyüklüğünü de gösteriyorsa mülkiyet belgesi olarak kabul edilebiliyor.
Bu imkân, 16 Temmuz 2025 tarihli ve 444 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile getirildi. Ancak düzenleme, tarihi ve içeriği ne olursa olsun her teknik belgenin otomatik biçimde kabul edileceği anlamına gelmiyor.
Arazi belgeleri belirleyici
Ferzeliyev’e göre sorunlar çoğu zaman kolhoz, sovhoz, belediye veya yerel yürütme organları tarafından geçmişte verilen arazi tahsis kararlarının arşivlerde doğrulanamamasından kaynaklanıyor.
Arazinin hukuki kullanım amacı da önemli. Konut yapımı için ayrılmamış bir arazide inşa edilen evde yıllardır yaşanması, tek başına mülkiyet hakkı kazandırmıyor. Bu nedenle hem yapıya ait belgelerin hem de arsanın kullanım hakkının birlikte incelenmesi gerekiyor.
Başvuruya nereden başlanmalı?
Uzman, eldeki bütün belgelerin toplanarak taşınmaz kayıt kurumuna resmi başvuru yapılmasını öneriyor. Başvurular ASAN xidmət merkezleri üzerinden gerçekleştirilebiliyor.
Eski teknik pasaport, arazi tahsis kararı ve hakkın nasıl doğduğunu gösteren diğer kayıtlar başvuruya eklenmeli. Belgelerin hukuki geçerliliğini kayıt kurumu değerlendirecek.
İkamet kaydı ile gaz, elektrik veya su sözleşmeleri mülkiyet belgesinin yerini tutmaz. Bunlar kişinin evi kullandığını gösterebilir; ancak aboneliğin onun adına olması, taşınmazın da adına kayıtlı olduğu anlamına gelmez.
Başvuru reddedilirse gerekçe ayrıntılı biçimde öğrenilmeli. Sorun belgenin geçerliliğinden, arsanın statüsünden veya yapının yasal koşulları karşılamamasından kaynaklanabilir. Ret kararına idari mahkemede itiraz edilebilir; fakat mahkeme, hukuki dayanağı bulunmayan bir mülkiyet hakkını kendiliğinden yaratamaz.
Tapu masrafı ne kadar?
ASAN xidmət’in tarifesine göre müstakil konut veya bağ evi için elektronik sicil belgesi düzenlenmesinde 50 manat, teknik belgelerin hazırlanmasında ise 75 manat devlet harcı uygulanıyor.
Bunlara ek hizmet ücretleri eklenebilir. Nihai tutar yapılacak işlemin kapsamına, taşınmazın büyüklüğüne ve konumuna, ayrıca hizmetin ne kadar sürede talep edildiğine göre değişir. Dolayısıyla 50 manat, evin tüm belgelendirme masrafı değil yalnızca sicil belgesinin harcıdır.
Kaynak: AZE.US
