São Paulo - Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, ailelerin borçlanması ve halk sağlığı üzerindeki etkileri gerekçe göstererek ülkedeki çevrim içi bahis faaliyetlerini yasaklayan bir kararname yayımladı. Karar, hızla büyüyen dijital bahis pazarına karşı şimdiye kadarki en sert adımlardan biri oldu.
25 Eylül’de yürürlüğe giren kararın kalıcı olabilmesi için 120 gün içinde Kongre tarafından onaylanması gerekiyor. Mevcut kullanıcılar hesaplarındaki parayı 5 Ekim’e kadar çekebilecek. Uygulama mağazaları ve internet hizmeti sağlayıcılarının ise 6 Ekim’den itibaren bahis sitelerine erişimi engellemesi öngörülüyor.
Brezilya Maliye Bakanı Dario Durigan, düzenlemenin gerekçesini ciddi bir halk sağlığı sorunu olarak açıkladı. Reuters’ın aktardığı tahminlere göre Brezilyalı haneler çevrim içi bahis için yılda yaklaşık 60 milyar real - yaklaşık 11,6 milyar dolar - harcıyor. Sektörün kamuya sağladığı yıllık vergi geliri ise yaklaşık 10 milyar real düzeyinde.
Borç yükü ve sosyal maliyet
Bahis harcamalarının özellikle düşük gelirli ailelerin bütçesi üzerindeki etkisi Brezilya’da siyasi tartışmanın merkezine yerleşti. Hükümet, bahis yasağının yanında borçlu ailelere yönelik bir rahatlatma programı da duyurdu. Reuters’a göre plan kapsamında kasım ayında yapılacak bir ihalede 15 milyar real kamu kaynağı kullanılarak, toplam nominal değeri 150 milyar reale kadar çıkabilecek gecikmiş kredilerin en az yüzde 90 indirimle devralınması hedefleniyor.
Bu büyüklükler, çevrim içi bahis tartışmasının yalnızca eğlence veya vergi geliri meselesi olmadığını; hane borcu, ruh sağlığı ve sosyal koruma politikalarıyla doğrudan bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Azerbaycan’da mevcut çerçeve
Azerbaycan’da spor bahisleri tamamen yasak değil; yetkili operatörler üzerinden ve kanunda belirlenen kurallar çerçevesinde düzenleniyor. “Beden Eğitimi ve Spor Hakkında” Kanun’un 53-1. maddesi spor bahislerinin düzenlenmesine ilişkin temel hükümleri içeriyor. Reşit olmayanların bahis oyunlarına katılması yasak.
Reklam mevzuatı da kumar ve bahis tanıtımlarına sınırlamalar getiriyor. Açık hava reklamlarının çocuklara yönelik kurumların ve eğitim kuruluşlarının yakınında yer almasına ilişkin mesafe kuralları bulunuyor.
Bununla birlikte Azerbaycan’da kumar bağımlılığı, bahis kaynaklı hane borcu ve çevrim içi platformlara erişim konusunda Brezilya’daki ölçekte düzenli ve kamuya açık ulusal istatistikler bulunmuyor. Bu veri eksikliği, sorunun boyutunu ve hangi politika araçlarının etkili olacağını değerlendirmeyi zorlaştırıyor.
Yasak tek başına yeterli olur mu?
Dünya Sağlık Örgütü, kumarın yol açabileceği zararlar arasında mali sıkıntı, aile ilişkilerinde bozulma, ruh sağlığı sorunları ve intihar riskini sayıyor. Etkili koruma politikaları yalnızca yaş sınırı koymakla sınırlı kalmıyor; reklam kısıtlamaları, harcama ve kayıp limitleri, kendi kendini dışlama sistemleri, erken uyarı mekanizmaları, tedavi hizmetleri ve şeffaf veri toplama da önem taşıyor.
Brezilya’nın tercihi kapsamlı bir yasak oldu. Ancak erişimin engellenmesi, kullanıcıların lisanssız veya ülke dışındaki platformlara yönelmesi riskini de beraberinde getirebilir. Bu nedenle denetim, ödeme kanallarının kontrolü ve bağımlılık tedavisine erişim, yasağın uygulanmasında belirleyici olacak.
Azerbaycan açısından Brezilya örneğinin temel dersi, krizin hane borçları ve halk sağlığı üzerinde büyümesi beklenmeden veri toplama ve önleyici tedbirlerin güçlendirilmesidir. Lisanslı sektörün ekonomik getirisi ile toplumsal zararların azaltılması arasında kurulacak denge, açık istatistikler ve bağımsız etki değerlendirmeleri olmadan sağlıklı biçimde kurulamaz.
Kaynaklar: Reuters; Azerbaycan mevzuatı; DSÖ; Vesti Baku. AZE.US’taki özgün yazı.
