İran, ABD’nin Tahran tarafından belirlenen yedi koşulu yerine getirmesine kadar Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalacağını açıkladı. Açıklama, Washington’ın İran’ın diplomatik önerisine Katar aracılığıyla yanıt göndermesinden birkaç gün sonra geldi.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin 4 Ekim’deki açıklamaları, dolaylı temasların sürdüğünü ancak stratejik su yolunun yeniden açılması konusunda henüz anlaşmaya varılmadığını gösteriyor. Gelişmeyi Vesti Baku aktardı.
Tahran koşullarında ısrar ediyor
Kalibaf, Hürmüz Boğazı’nın haziran ayında imzalanan İslamabad Mutabakat Zaptı’na dayanan yedi İran koşulu yerine getirilmeden açılmayacağını söyledi. İranlı yetkili, pazar günkü açıklamasında koşulların tamamını ayrıntılı olarak sıralamadı.
Kalibaf, İran’ın tutumunun açık ve kararlı olduğunu belirterek Washington’ın süreci geciktirme ve tek taraflı talepler dayatma döneminin sona erdiğini anlaması gerektiğini savundu.
Reuters’ın haberine göre İran, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında koşullarının kabul edilmesi hâlinde normal deniz trafiğinin yedi gün içinde yeniden başlayabileceği bir öneri sundu. ABD geçen hafta bu öneriye Katar üzerinden yanıt verdi.
Arakçi de Tahran’daki yabancı büyükelçiler ve diplomatlarla yaptığı toplantıda, Washington’ın İran planını kabul etmesi durumunda boğazın yedi gün içinde açılabileceğini söyledi. Dışişleri Bakanı, yeniden açılmanın ABD’nin üstlenmesi gereken taahhütlere bağlı olduğunu açıkça ilettiklerini belirtti.
Arakçi, Tahran’ın Washington’ın diplomasiyi tercih etmesini umduğunu ancak ABD’nin yeniden askerî seçeneğe yönelmesi durumunda İran’ın karşılık vermeye hazır olduğunu söyledi.
Anlaşmazlık koşulların sırasına odaklanıyor
Daha geniş müzakere paketinde çatışmaların sona ermesi, İran varlıkları ve limanlarına yönelik kısıtlamalar, güvenli deniz taşımacılığı ve İran’ın nükleer programıyla ilgili görüşmelere dönüş gibi başlıklar yer aldı. Ancak Kalibaf son açıklamasında ayrıntı vermediği için bu unsurların yedi koşulun resmî ve eksiksiz listesi olduğu söylenemez.
Associated Press’in aktardığına göre arabulucular, çatışmaların sona erdirilmesi ve boğazın yeniden açılması konusunda Tahran ile Washington arasındaki önemli görüş ayrılıklarını gidermeye çalışıyor. Başlıca anlaşmazlıklar arasında nükleer güvenceler ve tarafların adımları hangi sırayla atacağı bulunuyor.
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ülkelerinin petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatı açısından kritik bir güzergâh. Süren anlaşmazlık enerji tedarikini, deniz taşımacılığı sigortalarını ve Asya, Avrupa ile Orta Doğu arasındaki ticareti etkiliyor.
Somut bir ilerleme için taahhütlerin sırası ve su yolunun yeniden açılmasını doğrulayacak bir mekanizma üzerinde anlaşılması gerekiyor. Tahran şimdilik Katar üzerinden diplomatik kanalı açık tutarken baskıyı sürdürme mesajı veriyor.
Kaynak: AZE.US
