Azerbaycanlı mimar Elçin T. Aliyev, Cebrayıl iline bağlı Soltanlı köyünde inşa edilen yeni yerleşimin mimari ve şehircilik yaklaşımını sert biçimde eleştirdi. Aliyev, birbirinin neredeyse aynısı olan evlerin düzeninin köye modern ve özgün bir kimlik kazandırmak yerine “kışla tipi” bir görünüm verdiğini savundu.
Mimar, görüşlerini Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Mehriban Aliyeva’nın 6 Kasım’da köyün ilk etabının açılışına katılmasının ardından Facebook’ta paylaştı. Soltanlı’nın havadan çekilmiş fotoğrafını değerlendiren Aliyev, mekanik tekrarın, dikdörtgen ızgara düzeninin ve mekânsal çeşitlilik eksikliğinin yerleşimi tekdüze hale getirdiğini belirtti.
Aliyev’e göre planlama sürecinde yalnızca konut sayısına odaklanılmış, sakinlerin günlük yaşamı, kamusal alanlar, yaya konforu, sosyal etkileşim ve yerel karakter yeterince dikkate alınmamış görünüyor. Modern köy planlamasının peyzajı, ortak kullanım alanlarını ve insanların birbirleriyle ilişki kurabileceği mekanları da kapsaması gerektiğini söyledi.
Mimar, eleştirisini çok sert benzetmelerle dile getirerek yerleşimin “kışlayı”, hatta “toplama kampını” andırdığını öne sürdü. Bu ifadeler Aliyev’in kişisel değerlendirmesidir; resmi makamların veya bağımsız bir teknik incelemenin sonucu değildir.
Soltanlı’nın ana planı, Macaristan merkezli KESZ Group ile Bakü Devlet Tasarım Enstitüsü tarafından, Devlet Şehircilik ve Mimarlık Komitesi’nin siparişi üzerine ortaklaşa hazırlandı. Aliyev, yabancı uzmanların projeye neden dahil edildiğinin, sözleşme koşullarının ve maliyetlerin kamuoyuna açıklanması gerektiğini savundu. “Bu tasarıma bir manat bile ödemezdim” diyen mimar, mali denetim yapılması çağrısında bulundu.
Projenin maliyetine ilişkin kamuya açık ayrıntıların sınırlı olması tek başına yolsuzluk veya usulsüzlük kanıtı oluşturmuyor. Bununla birlikte Aliyev’in açıklamaları, yeniden imar projelerinde şeffaflık, tasarım kalitesi ve sorumluluğun kimde olduğu konularını yeniden gündeme taşıdı.
Resmi bilgilere göre proje 108,5 hektarlık alanı kapsıyor. İlk etapta iki ila beş odalı 420 müstakil ev inşa edildi. Köyde su, elektrik, doğal gaz, güneş enerjisi ve yüksek hızlı internet altyapısının yanı sıra yollar, idari bina, sağlık ocağı, çok işlevli hizmet binası ve 140 kişilik kreş-anaokulu bulunuyor.
1993’te işgal edilen Soltanlı, Ekim 2020’de yeniden Azerbaycan’ın kontrolüne geçti. Köyün yeniden kurulması yalnızca konut üretimi değil, geri dönen sakinlerin uzun yıllar boyunca yaşayacağı çevrenin niteliği bakımından da önem taşıyor.
Kaynak: Vesti Baku; Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı; Trend.
