18 Ağustos sabahının erken saatlerinde Rusya’ya ait “Şahed” tipi insansız hava araçları Ukrayna’nın Odessa bölgesindeki SOCAR petrol terminalini vurdu. Tesis doğrudan isabetlerle büyük bir yangına sahne oldu; çok sayıda yakıt tankı, pompa istasyonu, işletme ve teknik binalar ile çevre çiti zarar gördü. 16 bin metreküpten fazla depolama kapasitesine sahip terminalde acil onarım çalışmaları başlatıldı, ancak kayıpların boyutu hâlâ değerlendiriliyor.
Bu, sadece 10 gün içinde SOCAR’ın Ukrayna’daki altyapısına yapılan ikinci büyük saldırı. 8 Ağustos’ta da aynı tesis Rus dronlarının hedefi olmuş, ciddi yıkım yaşanmış ve Ukrayna makamları tarafından ceza soruşturması başlatılmıştı.
Siyasi Nedenler
Güney Kafkasya Siyaset Bilimciler Kulübü Başkanı İlgar Velizade, 1news.az’a yaptığı açıklamada saldırıların tesadüf olmadığını söyledi. Ona göre yıkımın niteliği ve boyutu, “stratejik açıdan hayati bir varlığı tamamen devre dışı bırakmaya yönelik kasıtlı ve hedefli saldırılar olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.”
Velizade, Moskova’nın müzakerelerle paralel olarak askeri baskıyı artırdığını vurguladı: “Devam eden görüşmelere ve Washington’un barış süreci çağrılarına rağmen Ukrayna’daki savaş şiddetleniyor. Rusya, pazarlık pozisyonunu güçlendirmek ve Kiev’i kendi şartlarını kabul etmeye zorlamak için sahayı açıkça kullanıyor.”
Neden SOCAR?
Analiste göre SOCAR’ın altyapısı Ukrayna’da sadece ticari değil, insani açıdan da kritik. Sağlık, itfaiye ve acil yardım hizmetleri SOCAR’ın yakıtıyla çalışıyor. “SOCAR’ı hedef almak, Ukrayna’nın kriz anlarında ayakta kalma kapasitesini hedef almaktır” dedi.
Velizade ayrıca saldırıları Azerbaycan-Ukrayna enerji ortaklığının genişleyen boyutuna bağladı. “Rusya, bu iş birliğine düşmanca yaklaşıyor ve güç kullanarak bunu engelleme niyetinde olduğunu gösteriyor” diye konuştu.
Bakü-Moskova İlişkilerinde Yeni Gerilim
Saldırılar Bakü ile Kiev arasında üst düzey temaslara yol açtı. Cumhurbaşkanları İlham Aliyev ve Volodimir Zelenskiy, yaptıkları telefon görüşmesinde Rusya’nın eylemlerini kınayarak enerji alanındaki iş birliğinin süreceğini vurguladı. Dışişleri Bakanları Ceyhun Bayramov ve Andriy Sybiha da saldırıları “kasıtlı ve kabul edilemez” olarak nitelendirdi.
Velizade, bu adımların Azerbaycan-Rusya ilişkilerini daha da karmaşık hale getirdiğini belirterek, “Azerbaycan’a baskı girişimleri ters tepecektir. Bakü hiçbir zaman bu tür taktiklere boyun eğmedi ve çıkarlarını korumak için gerekli adımları atacaktır” dedi.
Sonraki Adımlar
Analist, Moskova’da yapılacak Azerbaycan-Rusya Hükümetlerarası Komisyon toplantısının saldırılar nedeniyle gölgelenebileceğini - hatta iptal edilebileceğini - söyledi. Azerbaycan’ın kesin bir açıklama talep edeceğini vurguladı.
Velizade sözlerini şu şekilde noktaladı: “Bakü, Kiev ile planlarından vazgeçmeyecek. Aksine, son saldırılar enerji altyapısının güvence altına alınmasını ve iş birliğinin derinleşmesini hızlandıracak. Azerbaycan’ın Ukrayna’dan vazgeçmeye zorlanabileceğini düşünenler büyük bir yanılgı içindedir.”
