Azerbaycan’da resmî mülkiyet belgesi bulunmayan bir ev, boşanma sırasında mal paylaşımını ciddi biçimde zorlaştırabilir. Bazı davalarda anlaşmazlığın konusu evdeki mülkiyet payları değil, inşaata yatırılan para olur ve bu harcamaların kanıtlanması gerekir.
Avukat Zaur Emrahov, konuyu belgesiz evler ve boşanma hakkındaki bir televizyon haberinde anlattı.
Azerbaycan’daki genel evlilik mal rejimi çerçevesinde, evlilik sırasında çiftin ortak parasıyla edinilen varlıklar kural olarak ortak mülk sayılır. Anayasa Mahkemesi, bir malın ortak mülkiyet olup olmadığının belirlenmesinde hem edinildiği zamanın hem de kullanılan paranın kaynağının önemli olduğunu belirtmiştir.
Belgesiz veya tamamlanmamış bir ev ilave bir sorun yaratır: binanın fiilen mevcut olması, taşınmaz üzerindeki hukuki mülkiyetin tescil edildiği anlamına gelmez.
Bu nedenle mahkeme, yapıyı her zaman resmî tapusu bulunan kayıtlı bir konut gibi eşler arasında paylaştıramayabilir. Azerbaycan’da bu tapu belgesi yaygın olarak “kupça” adıyla bilinir.
İnşaat masrafları davanın merkezine yerleşebilir
Emrahov’a göre bu tür davalarda mahkeme; malzeme alımları, ustalara veya yüklenicilere yapılan ödemeler ve belgelenebilen diğer giderler dahil olmak üzere inşaata harcanan parayı inceleyebilir.
Talepte bulunan eş, yaptığı katkıları kanıtlamalıdır. Davanın şartlarına ve mahkemenin değerlendirmesine bağlı olarak makbuzlar, banka havaleleri, sözleşmeler, yazılı kabul belgeleri, yazışmalar ve tanık ifadeleri delil olarak kullanılabilir.
Mahkeme, yapının veya tamamlanan işlerin değerini belirlemek için bilirkişi incelemesi isteyebilir. Bu değerlendirme ve davanın diğer koşulları temelinde kanıtlanan yatırımın nasıl paylaşılacağına ve bir eşin diğerine tazminat ödeyip ödemeyeceğine karar verilebilir.
Dolayısıyla sonuç her zaman evin fiziksel olarak yüzde 50-50 bölünmesi değildir. Bunun yerine çiftin kanıtlanmış mali katkıları tanınabilir ve bu katkılar üzerinden paylaşım yapılabilir.
Belediye belgesi her zaman tapunun yerini tutmaz
Benzer sorunlar, belediye tarafından verilmiş belgeleri bulunan ancak evin mülkiyet kaydını tamamlamayan kişiler için de ortaya çıkar.
Mahkeme mevcut belgelerin gerçekte hangi hakları doğurduğunu, evi kimin inşa ettiğini veya edindiğini ve hangi paranın kullanıldığını incelemelidir.
Belediye belgesinin bulunması, boşanma halinde her eşin otomatik olarak evin yarısını alacağı anlamına gelmez. Belgenin hukuki etkisi, içeriğine ve arsa ile yapının statüsüne bağlıdır.
Önce arsanın hukuki statüsü belirlenir
Eşlerin tam belgesi bulunmayan bir ev edinmesi halinde, yapının altında bulunduğu arsanın hukuki statüsü de kritik önem taşır.
Emrahov’a göre mahkeme, arsanın özel mülkiyette olup olmadığını, kiralanıp kiralanmadığını veya belediye ya da başka bir yetkili kurumun kararıyla kullanılıp kullanılmadığını araştırır.
Bu statü, hangi hakların hukuken paylaşılabileceğini ve eşlerin taleplerinin nasıl değerlendirileceğini belirler. Eşlerden hiçbirinin hukuken sahip olmadığı bir arazi üzerine inşa edilen ev, kayıtlı özel mülkiyetteki arsa üzerinde bulunan yapıdan tamamen farklı bir dava oluşturabilir.
Mahkemeye gitmeden önce deliller toplanmalı
Emrahov’a göre her belgesiz ev için geçerli tek bir sonuç yoktur. Karar; arsa belgelerine, evin edinilme veya inşa edilme koşullarına ve masrafları kimin ödediğini gösteren delillere bağlıdır.
Azerbaycan Aile, Kadın ve Çocuk Sorunları Devlet Komitesi, eşlerin evlilik sırasında ortaklaşa edindikleri malları noter tasdikli bir anlaşmayla paylaşabileceğini belirtiyor. Anlaşma sağlanamazsa eşlerden biri malın bölünmesi veya payların belirlenmesi için mahkemeye başvurabilir.
Kurumun açıklamasına göre hukuken tanınan ortak mallarda eşit paylar olağan başlangıç noktasıdır, ancak mahkemeler kanunen önemli başka koşulları da dikkate alabilir. Belgesiz evlerde ise öncelikli sorun, hangi mülkiyet haklarının ve yatırımların hukuken tanınabileceğinin belirlenmesidir.
Emrahov, dava açmadan önce hukuki danışmanlık alınmasını ve inşaat harcamalarını gösteren kanıtların toplanmasını tavsiye etti.
Bu açıklamalar genel hukuk ilkelerini anlatmaktadır; herhangi bir bireysel boşanma davasının sonucunu önceden belirlemez.
Kaynak: AZE.US
