Azerbaycanlı siyaset uzmanı Eldar Namazov, ABD Kongresi’nin Demokratların kontrolüne geçmesinin Ermeni lobisinin faaliyetlerini artırmasının beklendiğini, ancak bunun Azerbaycan açısından ciddi sorunlar yaratmayacağını söyledi.
Namazov, Novosti Kavkaza YouTube kanalına verdiği 90 dakikalık röportajda, Bakü’nün geçmişte Washington’da Ermeni yanlısı etkinin çok daha güçlü olduğu dönemlerle karşılaştığını ve buna rağmen temel ulusal hedeflerine ulaştığını belirtti.
Söyleşide ABD ara seçimlerinin sonuçları, Başkan Donald Trump yönetiminin geleceği, İran çevresindeki gerilim, Azerbaycan-Türkiye ilişkileri ve Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu’nun (TRIPP) geleceği ele alındı.
Demokratlar, 3 Kasım seçimlerinde hem Senato’nun hem de Temsilciler Meclisi’nin kontrolünü kazandı. Associated Press, seçim gecesi Doğu saatiyle 23.36’da Senato, çarşamba günü 01.24’te ise Temsilciler Meclisi için sonucu ilan ettiğini bildirdi.
Seçmenler neden Trump’tan uzaklaştı?
Namazov, sonuçların Kongre’deki sandalyelerin iki büyük parti arasında olağan biçimde el değiştirmesinden ziyade Amerikan toplumundaki daha derin dönüşümleri yansıttığını söyledi.
Namazov’a göre ABD siyaseti giderek iki karşıt ideolojik akımın etkisine giriyor. Demokrat Parti içinde sol-ilerici güçler güç kazanırken, MAGA hareketi Cumhuriyetçi Parti’ye hâkim oldu; her iki partinin geleneksel merkez kanatları ise geri plana itildi.
Namazov, Demokratların 2024’teki yenilgisi ile bugünkü başarısını, seçmenin farklı siyasi uçlara karşı art arda gösterdiği tepkiler olarak değerlendirdi. Demokratların zaferinin partinin bütün ideolojik programının onaylandığı anlamına gelmediğini vurgulayan Namazov, seçmenlerin önemli bir bölümünün esas olarak Trump’ın politikalarına karşı oy kullandığını söyledi.
Merkez kanatlar iki partide de yeniden etkili olamazsa sert siyasi salınımların sürebileceğini kaydetti.
Washington’da ne değişecek?
Namazov, yeni güç dengesinin Trump yönetimine ilave sınırlamalar getireceğini belirtti. Demokratlar bütçe kararlarını şekillendirebilecek, Kongre komitelerini kontrol edecek ve bazı başkanlık atamalarının onay sürecini etkileyebilecek. Buna karşılık Trump, veto yetkisi dahil geniş yürütme yetkilerini koruyacak.
Namazov’a göre Trump, görev süresinin kalan iki yılında büyük bir dış politika başarısı elde etmeye çalışacak. Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşı ile İran’la yaşanan karşı karşıya geliş, yönetimin en önemli iki sınaması arasında bulunuyor.
Namazov, Beyaz Saray’ın görev dönemini önemli bir uluslararası sonuç elde etmeden bitirmek istemeyeceğini, ancak iç siyasi mücadelenin sertleşmesinin yönetimin seçeneklerini kısıtlayıp kaynakları dış politikadan uzaklaştırabileceğini söyledi.
Bakü Ermeni lobisinden neden kaygı duymuyor?
Namazov, seçimden sonra Ermeni lobi kuruluşlarının Azerbaycan üzerindeki etkisinin abartılmaması gerektiğini belirtti.
Kongre üyeleri ve komite başkanları dahil etkili Amerikalı siyasetçilerin geçmiş yıllarda Ermeni yanlısı tutumlar aldığını hatırlatan Namazov, bunun Azerbaycan’ın Karabağ üzerindeki kontrolünü yeniden sağlamasını veya başlıca stratejik hedeflerini gerçekleştirmesini engellemediğini söyledi.
Ermeni kuruluşlarının Kongre’deki çalışmalarını yoğunlaştırması, kamuoyuna açıklamalar yapması ve Bakü’ye karşı yeni kısıtlamalar talep etmesi bekleniyor. Ancak Namazov, bu faaliyetlerin yürütme organının uygulamadaki kararlarını önemli ölçüde değiştirebileceğine şüpheyle yaklaştı.
Namazov, Amerika Ermeni Ulusal Komitesi’nin Azerbaycan’da tutulan Ermeni mahkûmların serbest bırakılması ve Azerbaycan güçlerinin Karabağ’dan çekilmesi yönündeki çağrılarını eleştirdi. Bu gündemin mevcut gerçekleri yansıtmadığını ve Ermenistan’ın bugünkü hükümetinin siyasi çıkarlarıyla da örtüşmediğini savundu.
ABD şirketlerinin, özellikle enerji sektöründeki ekonomik çıkarlarının Azerbaycan’da devam ettiğine de dikkat çeken Namazov, bu bağların tek tek lobi gruplarının tutumundan bağımsız olarak iş birliği için ilave bir temel oluşturduğunu söyledi.
907. Madde yakın zamanda kalkmayabilir
Namazov, Azerbaycan’a yönelik bazı yardım türlerini kısıtlayan ABD Özgürlüğü Destekleme Yasası’nın 907. Maddesi’nin derhal ve kalıcı biçimde yürürlükten kaldırılmasını beklemediğini söyledi.
Yasal kısıtlamaların, onları doğuran koşullar değiştikten sonra dahi onlarca yıl yürürlükte kalabildiğini belirten Namazov’a göre Bakü açısından Washington’la pratik ilişkiler, hükmün resmî hukuki statüsünden daha önemli.
ABD’nin kısıtlamanın uygulanmasını geçici olarak askıya almaya devam edebileceğini söyleyen Namazov, yeni seçilen Kongre döneminde kesin bir yürürlükten kaldırma kararını olası görmediğini ifade etti.
TRIPP neden devam edecek?
Namazov, TRIPP’in ve Ermenistan üzerinden Azerbaycan ana karası ile Nahçıvan arasındaki ulaşım bağlantılarının, Bakü ve Washington’un yanı sıra Orta Koridor’u genişletmek isteyen diğer büyük uluslararası aktörlerin de çıkarlarına hizmet ettiğini söyledi.
Bu nedenle Kongre’deki kontrol değişikliğinin ulaşım girişimini sona erdirmesini beklemediğini belirten Namazov, bazı teknik veya mali mekanizmaların değişebileceğini, ancak güzergâha yönelik stratejik ilginin süreceğini kaydetti.
Namazov’a göre özel yatırımlar da projenin Kongre kararlarına bağımlılığını azaltabilir. Azerbaycan’ın önceliği Nahçıvan’a ve oradan Türkiye’ye doğrudan bağlantı sağlamak; Ermenistan üzerinden oluşturulacak alternatif güzergâhların ise mesafeyi veya maliyeti gereksiz yere artırmaması gerekiyor.
Türkiye-Azerbaycan gerilimi azalıyor
Namazov, Bakü ile Ankara arasında son dönemde yaşanan gerilimin azalmaya başladığını ve Türkiye yönetiminin önceki iş birliği atmosferini yeniden tesis etmek için adımlar attığını söyledi.
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 8 Kasım Zafer Günü dolayısıyla Azerbaycan’ı ziyaret etmeyi planladığını açıklamasını buna örnek gösterdi. Erdoğan bu açıklamayı Güney Kore ziyaretinin ardından gazetecilere yaptı; plan güncel Reuters haberinde de doğrulandı.
Namazov’a göre yaşananlar, stratejik müttefik ülkelerde bile ikili ilişkilere farklı bakan siyasi grupların bulunduğunu hatırlattı. Bazı Türk siyasi ve toplumsal çevrelerinin Azerbaycan’ın Türkiye’nin kendi stratejik çıkarları bakımından taşıdığı önemi tam olarak hesaba katmadığını savundu.
Ankara’nın benzer anlaşmazlıkların gelecekte iş birliğini aksatmaması için adımlar atmasını bekleyen Namazov, Azerbaycan’ın ise karar alma bağımsızlığını korumasını sağlayan uluslararası bir ilişkiler ağı kurduğunu söyledi.
Cumhuriyetçilerin yenilgisi sonrasında İran riski
Namazov, İran çevresinde yaşanabilecek yeni bir tırmanmanın seçimin en kaygı verici uluslararası sonuçları arasında bulunduğunu belirtti.
Yeni Kongre göreve başlayıncaya kadar Trump yönetiminin bağımsız dış politika adımları için belirli bir siyasi hareket alanına sahip olduğunu söyleyen Namazov’a göre Beyaz Saray, Cumhuriyetçilerin yenilgisinden sonra İran’ı sonuç gösterebileceği bir alan olarak görebilir. Bununla birlikte, yeni saldırıların kaçınılmaz olmadığını vurguladı.
Namazov, Tahran üzerindeki ekonomik baskının Washington için yeni ve büyük bir askerî operasyondan daha etkili olabileceğini, yalnızca hava saldırılarının İran’ın siyasi sisteminde değişiklik yaratmasının zor olduğunu söyledi.
Azerbaycan’ın güney sınırı boyunca yaşanacak herhangi bir yeni tırmanmanın Bakü için ek riskler doğuracağını ve yakından izlenmesi gerektiğini ifade etti.
Ermenistan’ın barış politikasında köklü değişiklik beklenmiyor
Namazov, ABD seçimlerinin ardından Ermenistan’ın da temel bir politika değişikliğine gitmesini beklemediğini söyledi. Başbakan Nikol Paşinyan hükümetinin Azerbaycan ve Türkiye ile ilişkileri normalleştirmenin gerekliliğini anladığını belirtti.
Bazı Ermeni siyasi gruplarının Demokratların zaferini Erivan’a baskı yapmak ve mevcut mutabakatları yeniden tartışmaya açmak için bir fırsat olarak değerlendirebileceğini söyleyen Namazov, bu beklentilerin temelsiz olduğunu savundu.
Ermeni yetkililerin yeni bir anayasa hazırlığı ve barış sürecinin sürdürülmesi konusundaki açıklamalarına işaret eden Namazov, çatışmaya geri dönüşün Ermenistan’ı yeni siyasi ve ekonomik risklerle karşı karşıya bırakacağını, normalleşmenin ise yeni bölgesel ulaşım bağlantılarına erişim sağlayacağını söyledi.
Namazov, seçim sonucunun Azerbaycan’ı dış politikasının temel yönünü yeniden değerlendirmeye zorlamayacağını belirterek Bakü’nün ABD’deki iç siyasi mücadeleden bağımsız biçimde Washington’la çalışmak, Ankara ile bağlarını güçlendirmek ve Erivan’la barış sürecini ilerletmek için yeterli özerkliğe sahip olduğunu kaydetti.
Kaynak: Vesti Baku.
AZE.US’taki İngilizce özgün haber.
